5 sự thật đáng ngạc nhiên về sữa công thức

1. Trẻ sơ sinh uống sữa khác nhau sẽ có phân khác nhau

Những thứ trong bỉm của bé là sản phẩm của những gì bạn cho con ăn. Những bé uống sữa công thức khác nhau sẽ có sản phẩm đầu ra khác nhau, những bé chuyển từ sữa mẹ sang sữa công thức thì tình trạng của phân cũng có sự thay đổi.

Tại sao lại khác biệt như vậy? Bác sĩ nhi khoa Margaret Morris giải thích rằng: "Chỉ đơn giản là vấn đề cơ thể hấp thụ thức ăn. Bộ máy tiêu hóa thay đổi tùy thuộc vào loại thực phẩm đi qua nó - và sữa công thức hoàn toàn khác sữa mẹ".

Nhiều bà mẹ cho biết bé uống sữa công thức đi ngoài phân có mùi nặng hơn, màu tối hơn so với sữa mẹ.

Trẻ uống sữa công thức khác nhau, hoặc sữa mẹ - sữa công thức sẽ có sản phẩm đầu ra khác nhau. (Ảnh minh họa)

2. Việc tiêu hóa sữa mẹ và sữa công thức ở bé cũng khác nhau

Liệu sữa công thức có thể giúp bé no hơn khi bú sữa mẹ? Câu trả lời là: Có!

Sữa mẹ và hầu hết sữa công thức có chứa loại đạm whey và cazein. Sữa mẹ chứa nhiều whey – chất dễ dàng tiêu hóa nên trẻ tiêu hóa nhanh hơn. Sữa công thức chứa nhiều cazein nên trẻ tiêu hóa chậm hơn.

Jatinder Bhatia, trưởng khoa trẻ sơ sinh tại Đại học Khoa học Y tế Georgia và là phát ngôn viên của Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ, giải thích rằng mỗi đứa trẻ đều có lượng tiêu thụ calo khác nhau. Kết quả là một số em bé uống sữa công thức vẫn thường xuyên thức giấc như trẻ bú sữa mẹ vì bị đói ban đêm.

Tuy nhiên, không thể nghi ngờ rằng sữa công thức mất nhiều thời gian tiêu hóa hơn sữa mẹ. Vì vậy, nếu có vẻ bé uống sữa công thức ít hơn bú sữa mẹ thì bạn cũng đừng lo lắng.

3. Bé có thể dị ứng với sữa công thức

Hầu hết các bé đều dễ dàng tiêu hóa sữa công thức. Nhưng một số bé lại bị dị ứng với protein trong sữa bò.

Cha mẹ có thể nhìn sản phẩm đầu ra của con để đánh giá quá trình tiêu hóa của bé đang diễn ra như thế nào. Vì vậy nếu bạn đang tự hỏi liệu con bạn có bị dị ứng sữa công thức hay không thì hãy kiểm tra đầu ra. "Máu hoặc chất nhầy trong phân thường có nghĩa là ruột bị viêm, cũng là dấu hiệu của dị ứng", bác sĩ nhi khoa Margaret Morris nói.

Nếu con bạn bị dị ứng với sữa công thức, bác sĩ có thể khuyên bạn nên cho con chuyển sang loại sữa làm từ đậu nành. Nếu con bạn dị ứng với protein trong sữa đậu nành, bác sĩ có thể khuyên dùng sữa thủy phân, trong đó các protein đã được phân giải để dễ tiêu hóa hơn.

Cho dù bạn lựa chọn loại sữa nào cho con đi chăng nữa thì hầu hết các thành phần chính đều giống nhau. (Ảnh minh họa)

4. Mỗi đứa trẻ uống một lượng sữa không giống nhau

Bạn thấy con của cô hàng xóm chỉ uống có 90ml sữa mỗi lần, trong khi con của mình uống tới tận 200ml. Bạn băn khoăn tự hỏi liệu có phải mình đã sinh ra một đứa trẻ ham ăn?

"Không! Đây cũng chỉ là một trong những sự khác biệt ở những đứa trẻ. Một số trẻ cần nhiều calo hơn những đứa trẻ khác để phát triển", bác sĩ nhi khoa Morris nói.

"Ngoài ra, lượng sữa công thức của bé sẽ thay đổi từ bữa này đến bữa khác, cũng giống như bạn có thể chỉ cần món salad cho bữa ăn trưa nhưng lại cần nhiều hơn thế vào bữa tối. Đừng ngạc nhiên khi bé của bạn uống 100ml sữa cho một bữa và 170ml cho bữa tiếp theo. Hãy để bé hướng dẫn bạn!”, bác sĩ Morris cho biết thêm.

Các mẹ đừng quên khám bác sĩ thường xuyên để theo dõi sự phát triển của bé và đảm bảo rằng tất cả mọi thứ đều ổn thỏa.

5. Về cơ bản, hầu hết sữa công thức đều giống nhau

Bạn có thể cảm thấy choáng ngợp bởi sự đa dạng của các sữa công thức trên thị trường. Làm thế nào để lựa chọn loại sữa tốt nhất cho con? Nhiều bậc cha mẹ sẽ thở phào khi biết rằng hầu hết các chất dinh dưỡng quan trọng nhất đều có trong các loại sữa công thức.

Tuy nhiên, có nhiều sữa công thức dành riêng cho những trường hợp khác nhau. Ví dụ như sữa công thức dành riêng cho trẻ sinh non và thiếu trọng lượng chứa nhiều calo hơn các loại sữa thông thường khác. Sữa công thức cho trẻ bị trào ngược dạ dày có thêm gạo hoặc chất cô đặc. Ngoài ra còn có sữa công thức từ đậu nành hoặc sữa thủy phân cho trẻ bị dị ứng với hoặc không dung nạp đạm sữa.

---

Bí quyết của bà mẹ vắt được đầy tủ lạnh sữa cho con

6 điều bất ngờ về cơn sốt ở bé có thể mẹ chưa biết

1. Cơn sốt chỉ bắt đầu từ 38°C

Bé tỉnh dậy với đôi má đỏ ửng, da nóng hừng hực. Chiếc nhiệt kế đã khẳng định nghi ngờ của bạn khi chỉ đến con số 37°8. Bạn cuống cuồng lục tung đống thuốc hoặc tìm kiếm số điện thoại của bác sĩ?

Trên thực tế thì trong trường hợp này bé thậm chí còn chưa đủ điều kiện để được coi là sốt. Ngay cả đối với trẻ sơ sinh nhỏ tuổi nhất, nhiệt độ bình thường của cơ thể có thể thay đổi trong khoảng 37°C đến dưới 38°C.

Nhiệt độ cơ thể trẻ em, cũng như như nhiệt độc cơ thể người lớn, có thể tăng nhẹ vì nhiều lý do, từ vận động đến tắm nước ấm hay mặc quá nhiều đồ. Hơn nữa, nhiệt độ cơ thể có xu hướng tăng vào chiều tối và hạ vào sáng sớm.

Vì vậy, trừ khi con số hiển thị trên nhiệt kế là 38°C hoặc hơn thì hãy nghĩ đến việc hạ sốt cho bé cưng của bạn.

Bé con nhà bạn chỉ thực sự bị sốt khi nhiệt kế chỉ 38°C. (Ảnh minh họa)

2. Sốt vi khuẩn khác với sốt virus

Sốt virus xảy ra khi cơ thể đang chống lại căn bệnh gây ra bởi một loại virus, chẳng hạn như bệnh đường ruột, cúm, hoặc cảm lạnh. Sốt virus có xu hướng giảm dần trong vòng ba ngày. Kháng sinh không có tác dụng với virus vì vậy mẹ không nên cho bé uống kháng sinh khi con sốt virus.

Sốt vi khuẩn xảy ra khi cơ thể chống lại nhiễm trùng do vi khuẩn, chẳng hạn như nhiễm trùng tai (có thể do vi khuẩn hoặc virus), nhiễm trùng đường tiết niệu, hoặc viêm phổi do vi khuẩn. Sốt vi khuẩn đáng ngại hơn sốt virus bởi vì chúng có thể dẫn đến những bệnh nghiêm trọng. Trong trường hợp này thường phải dùng kháng sinh.

3. Đối với trẻ dưới 3 tháng tuổi, sốt rất nguy hiểm

Nếu bé dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ trên 38°C thì cần được đưa đến gặp bác sĩ ngay lập tức.  Mẹ không dùng thuốc hạ sốt cho bé trừ khi được bác sĩ cho phép.

Sốt ở bé dưới 3 tháng tuổi rất nguy hiểm vì trẻ sơ sinh không có dấu hiệu nhiễm trùng nặng như các bé lớn. Trẻ sơ sinh có thể bị nhiễm trùng máu mà không có các triệu chứng điển hình.

Trẻ sơ sinh bị sốt có thể kiểm tra máu và nước tiểu để xác định xem có bị nhiễm trùng do vi khuẩn hoặc chọc dò tủy sống để xem có viêm màng não không.

4. Đo nhiệt độ ở hậu môn là chính xác nhất

Bạn có thể chần chừ trong việc đo nhiệt độ cho bé theo cách này – nhưng cách tốt nhất để có được nhiệt độ chính xác là sử dụng nhiệt kế trực tràng.

Chỉ có nhiệt kế trực tràng mới cho nhiệt độ cơ thể chính xác. Nhiệt kế nách, trán và tai vẫn bị sai số.

Ngoài nhiệt kế trực tràng thì những loại nhiệt kế còn lại thường cho kết quả cao hơn thực tế, việc sử dụng chúng có thể dẫn đến căng thẳng không cần thiết cho cha mẹ.

Đo nhiệt độ ở nách hoặc tai thường cho kết quả cao hơn thực tế. (Ảnh minh họa)

5. Điều trị các triệu chứng, không phải con số

Nhiều cha mẹ tin rằng càng sốt cao, bé càng ốm nặng hơn nhưng điều đó không đúng. Một em bé sốt tới 39°4 độ vẫn có thể nằm chơi trên giường. Trong khi một em bé sốt 38°3 có thể quấy khóc, mệt mỏi và cần bạn ở bên mọi lúc, mọi nơi.

Thay vì tập trung vào biến động của nhiệt kế thì bạn nên chú ý đến các dấu hiệu khác để xác định xem con bạn ốm thế nào để đưa bé đến gặp bác sĩ kịp thời hay chỉ cần theo dõi tại nhà.

6. Sốt là một phản ứng của sự khỏe mạnh

Dù bạn nghe nói gì đi nữa, sốt sẽ không làm tổn thương não của con bạn. Thậm chí những cơn co giật do sốt cao cũng chưa từng được chứng minh là gây hại cho não của bé.

Nhiệt độ tăng cao là cách cơ thể của chống lại những “kẻ xâm lược” và thực sự là một dấu hiệu của sự khỏe mạnh. Sốt chẳng phải là điều hay ho – nhưng hệ thống miễn dịch của bé đã làm chính xác những gì cần làm.

---

Các mẹ hãy tham khảo 10 lời khuyên dưới đây của các chuyên gia y tế hàng đầu của Viện hàn lâm Nhi khoa Mỹ khi dùng thuốc hạ sốt, giảm đau cho con.

9 loại thuốc gây hậu quả khó lường nếu cho bé uống

Hãy tham khảo ý kiến ​​bác sĩ trước khi cho bé uống bất kỳ loại thuốc nào, đặc biệt là loại thuốc cho bé uống lần đầu. Nếu bé nôn hoặc phát ban sau khi uống thuốc thì hãy gọi bác sĩ ngay lập tức. Nhiều khi cha mẹ hoặc người trông trẻ thấy thuốc ở gần em bé nhưng không biết bé có ăn nhầm không. Dù có chắc hay không thì vẫn nên gọi cho bác sĩ.

Dưới đây là một số loại thuốc mà bạn không bao giờ cho em bé uống.

Aspirin

Không bao giờ cho bé uống aspirin hoặc bất cứ loại thuốc nào chứa aspirin, trừ khi được hướng dẫn bởi bác sĩ. Aspirin có thể làm cho trẻ mắc hội chứng Reye - một bệnh hiếm gặp nhưng có khả năng gây tử vong cho trẻ.  

Mẹ nên đọc kỹ nhãn thuốc (Aspirin đôi khi được gọi là "Salicylate" hoặc "Axit acetylsalicylic"), và hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ nếu bạn không chắc loại thuốc đó có Aspirin hay không.

Nếu bé bị sốt và khó chịu, hãy hỏi bác sĩ về việc cho bé uống acetaminophen hoặc ibuprofen - nhưng đừng bao giờ cho trẻ dưới 6 tháng tuổi uống ibuprofen.

Thuốc ho và thuốc cảm không qua kê đơn

Học viện Nhi khoa Mỹ (AAP) khuyến cáo rằng không nên cho trẻ uống thuốc ho và thuốc cảm không qua kê đơn. Nghiên cứu cho thấy những loại thuốc này không thực sự giúp làm dịu các triệu chứng ho và cảm ở trẻ em. Thậm chí có thể có hại, đặc biệt khi trẻ được cho uống thuốc quá liều.

Ngoài tác dụng phụ như buồn ngủ hoặc mất ngủ, đau bụng, và phát ban hoặc nổi mẩn, bé có thể phải chịu các ảnh hưởng nghiêm trọng khác như tim đập nhanh, co giật và thậm chí tử vong. Mỗi năm, hàng ngàn trẻ em phải cấp cứu do uống quá nhiều thuốc ho và thuốc cảm.

Thuốc chống buồn nôn

Tuyệt đối không cho bé uống thuốc chống buồn nôn nếu chưa được bác sĩ cho phép. Hầu hết những cơn nôn khá ngắn, và trẻ em thường tự hết nôn mà không cần bất kỳ loại thuốc nào. Ngoài ra, các loại thuốc chống buồn nôn có rủi ro và biến chứng cao. Nếu con bạn nôn và bắt đầu bị mất nước thì hãy liên hệ với bác sĩ để được tư vấn cách xử lý.

Thuốc dành cho người lớn

Cho bé uống liều nhỏ thuốc dành cho người lớn cũng rất nguy hiểm. Hơn nữa hãy cẩn thận với lượng thuốc bạn cho con uống. Nếu nhãn thuốc không chỉ rõ liều lượng thích hợp cho trọng lượng và tuổi của con bạn thì không nên cho bé uống thuốc đó.

Thuốc theo đơn của bé khác hoặc bệnh khác

Thuốc theo đơn cho những đứa trẻ khác (như anh chị em ruột) hoặc để điều trị các bệnh khác có thể không hiệu quả hoặc thậm chí nguy hiểm khi cho bé uống. Hãy cho bé uống thuốc được kê riêng theo bệnh của bé.

Thuốc hết hạn

Hãy vứt tất cả mọi loại thuốc ngay khi nó hết hạn. Cũng vứt các loại thuốc bị đổi màu hoặc bị bở - về cơ bản là những thuốc khác hẳn lúc bạn mua. Sau khi hết hạn, thuốc có thể không còn hiệu quả và thậm chí có thể gây hại.

Acetaminophen quá liều

Một số loại thuốc có chứa acetaminophen để giảm đau và sốt, vì vậy hãy cẩn thận không để cho bạn uống quá liều acetaminophen khi dùng nhiều loại thuốc kết hợp. Nếu bạn không chắc về thành phần của thuốc, không cho bé uống acetaminophen hoặc ibuprofen cho đến khi bạn nhận được sự đồng ý của bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thuốc dạng kẹo nhai

Viên nén nhai được hoặc các loại thuốc ở dạng kẹo nhai có thể dẫn đến nguy cơ gây ngạt thở ở trẻ sơ sinh. Nếu bé đã bắt đầu ăn và bạn muốn cho bé uống thuốc, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ có nên nghiền ra và ăn chung với thức ăn mềm như sữa chua hoặc sốt không. (Tất nhiên, bạn sẽ phải chắc chắn rằng bé ăn hết để đủ liều.)

Xi-rô ipeca

Xi-rô ipeca gây nôn mửa, và các chuyên gia đã tư vấn cho phụ huynh rằng nên thủ sẵn một chai đề phòng trường hợp bị ngộ độc. Nhưng các bác sĩ không còn khuyên dùng xi-rô ipecac nữa vì không có bằng chứng cho thấy nôn giúp trong điều trị ngộ độc. Ngoài ra, xi-rô ipecac có thể hại nhiều hơn lợi nếu trẻ nôn sau khi ăn phải chất kiềm hoặc chất hữu ích nào đó, chẳng hạn như than hoạt tính. Than hoạt tính là liều thuốc lý tưởng để điều trị ngộ độc ở trẻ em, mặc dù chỉ có chuyên viên y tế mới có thể cung cấp cho con bạn.

Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến cáo rằng hãy vứt tất cả xi-rô ipeca bạn có và cho biết cách tốt nhất để ngăn ngừa ngộ độc thuốc là giữ các chất có hại trong tủ khóa hoặc ngoài tầm nhìn.

---

Những lỗi "kinh điển" khi cho con uống thuốc

Ngủ chung với con: 14 lưu ý để bé không bị đột tử

Dưới đây là những lưu ý an toàn cha mẹ cần chú ý:

1. Không đặt bé ngủ một mình trên giường của bố mẹ

Khi con ngủ trên giường mà không có bố mẹ trông chừng hoặc không có bố mẹ ngủ ngoài để “chặn” lại thì bé rất dễ xoay trở và ngã xuống giường. Trường hợp khác là bé bị chăn, gối đè vào mặt, gây nghẹt thở.

2. Đặt bé trên đệm chắc, sạch

Bề mặt mềm có thể không gây nguy hại cho người lớn nhưng lại liên quan tới nguy cơ tử vong ở bé.

3. Không phủ thứ gì lên đầu của bé

Cẩn thận với những chiếc chăn nhỏ hay chăn quấn bé. Khi ngủ chung, tốt nhất là cha mẹ nên cho con nằm riêng chăn vì trong lúc co – kéo, bạn có thể sơ ý phủ chăn lên đầu bé, khiến bé khó thở.

4. Không dùng đệm nước

Bởi đệm nước mềm, không chắc chắn nên nguy cơ bị lún rất cao. Nếu bạn thích ngủ trên đệm nước thì nên cho bé nằm riêng, tránh ngủ cùng giường.

5. Không đặt bé lên tận mép trên của gối

Bé dễ lăn khỏi gối, trong khi gối lại mềm, có thể phủ toàn bộ hoặc một phần khuôn mặt bé, làm bé khó thở và làm tăng nguy cơ đột tử ở bé.

6. Tránh chăn gối da cừu hoặc chất liệu lông

Những tấm chăn bằng da cừu hoặc lông mịn tiềm ẩn nguy cơ nghẹt thở với bé.

7. Loại bỏ thú bông hay đồ vật mềm quanh bé

Phải cẩn thận với những đồ vật mềm trên giường của bạn nếu bạn quyết định ngủ chung với con. Đó là gối, chăn nặng, chăn da cừu, thú nhồi bông... vì chúng có thể phủ vào mặt, mũi bé, gây ngạt.

8. Đệm phải khít với giường

Như thế sẽ tránh được những lỗ hổng giữa giường và đệm, tránh nguy cơ bé bị lọt tay, lọt chân vào khe này.

9. Tránh ngủ chung với con trên ghế đệm dài

Kể cả khi bé ngủ một mình (không ngủ cùng người lớn) thì ghế cũng không phải chỗ ngủ an toàn.

10. Kiểm tra khoảng cách giữa giường và tường

Đảm bảo không có lỗ hổng giữa giường với tường, phòng bé lăn và bị kẹt lại ở đó.

11. Không đặt bé nằm sấp

Nghiên cứu chứng minh rằng, khi nằm ngửa, bé sẽ tránh được nguy cơ đột tử.

12. Tránh cho bé ngủ cùng anh chị của bé

Cho bé nhũ nhi (nhất là bé dưới 1 tuổi) ngủ cùng anh chị sẽ gây nguy hiểm cho bé. Bé lớn có thể xoay tứ tung khi ngủ và vô tình chặn chân, tay vào mặt mũi của em. Kể cả khi có bố mẹ ngủ cùng thì những mối nguy nghẹt thở với em bé trong trường hợp này vẫn rất lớn.

13. Không ngủ chung nếu bố mẹ dùng thuốc giảm đau, bị nghiện hay vừa uống rượu bia

Những bố mẹ trong trường hợp này thường bị suy giảm nhận thức và ý thức nên không đủ tỉnh táo để chú ý tới con.

14. Cẩn thận với mái tóc dài của mẹ

Khi ngủ chung với con, người mẹ nên dùng một chiếc mũ chụp, chụp vào đầu để ngăn những lọn tóc dài của mẹ có thể vô tình bịt lên mũi bé hoặc quấn quanh cổ hay đầu của bé.

---

Lưu ý "vàng" cứu bé sơ sinh khỏi hội chứng đột tử SIDS

Những điều mẹ cần biết khi lần đầu cho con bú

Những lời khuyên sau đây sẽ giúp các mẹ thực hiện công việc này suôn sẻ hơn nhất là khi chưa có kinh nghiệm.

- Các mẹ nên tìm hiểu về cách cho trẻ sơ sinh bú mẹ qua sách vở, bài viết, video, các bà mẹ khác hoặc tham gia một lớp học. Một cách tiện lợi khác là có thể hỏi ngay chuyên gia tư vấn cho con bú hoặc y tá tại bệnh viện hoặc nơi bạn dự định sinh bé.

- Chuẩn bị một chiếc gối hoặc một vật mềm tương tự khác được thiết kế chuyên dùng cho con bú, hỗ trợ người mẹ dễ dàng đặt bé ở tư thế thoải mái nhất khi bé bú.

- Kết hợp tay và gối để đỡ em bé sao cho miệng bé ngậm vừa khít núm vú.

Cho con bú ở tư thế thoải mái nhất. (Ảnh minh họa)

- Bạn đừng mong đợi sữa sẽ ra nhiều ngay từ lần đầu tiên cho con bú. Thực tế, một lượng nhỏ sữa non giàu dinh dưỡng là tất cả những gì bé sơ sinh cần trong lần đầu tiên bú mẹ.

- Hãy ghi lại giờ bạn cho con bú, mỗi lần trong bao lâu, và con đã bú bên ngực nào để lần tiếp sau chuyển bên ngực khác cho bé bú đều.

- Hãy nạp năng lượng cho cơ thể bằng cách ăn đầy đủ và uống nhiều nước vì nuôi dưỡng con bằng sữa mẹ sẽ lấy đi rất nhiều năng lượng từ chính người mẹ.

- Nuôi con bằng sữa mẹ không đơn giản như nhiều người vẫn nghĩ, và những lần đầu có thể gây tổn thương đến cơ thể người mẹ. Núm vú bị đau là một triệu chứng điển hình. Khi đó người mẹ có thể dùng gạc nóng hoặc lạnh để vệ sinh núm vú sạch trước và sau khi cho con bú. Ngoài ra, bạn cũng có thể dùng kem xoa núm vú bị tổn thương theo hướng dẫn của bác sĩ.

Bé cũng có thể ngủ ngay giữa lúc đang bú mẹ. (Ảnh minh họa)

Với trẻ sơ sinh, bạn nên cho bé bú mẹ thường xuyên, trung bình từ 8 - 12 lần trong 24 giờ. Càng cho bé bú nhiều, cơ thể người mẹ sản xuất ra càng nhiều sữa.

Theo hướng dẫn của Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ (AAP), không nhất thiết phải cho con ăn theo một lịch trình cứng nhắc, người mẹ nên cho con bú bất cứ khi nào bé có dấu hiệu đầu tiên của cơn đói, ví dụ như bỗng nhiên bé tỉnh táo hơn, hoạt động nhiều hơn, lần tìm núm vú của mẹ. Khi bé khóc là dấu hiệu bé đã đói điển hình nhất nhưng lại là dấu hiệu muộn, bạn nên bắt đầu cho bé bú trước khi bé khóc đòi ăn.

Trong vài ngày đầu tiên, bạn có thể nhẹ nhàng đánh thức bé để bắt đầu cho con bú, và bé cũng có thể ngủ ngay giữa lúc đang bú mẹ. Nếu muốn giữ cho bé tỉnh táo trong khi ăn, bạn có thể bỏ bớt tã lót hoặc các lớp khăn quấn đang bao bọc cơ thể bé. Để đảm bảo bé bú đủ sữa mẹ, bạn có thể đánh thức bé để cho ăn sau bốn tiếng đồng hồ kể từ lần gần nhất mà mẹ cho bé bú.

Một chiếc gối cho con bú sẽ là một trợ thủ đắc lực cho cả hai mẹ con. (Ảnh minh họa)

Vì mỗi lần cho bé ăn như vậy có thể lên tới 40 phút, đặc biệt trong những tháng mới sinh, vì vậy mà người mẹ nên chọn một nơi ấm cúng và thoải mái khi cho con bú. Lưu ý giữ bé ở tư thế thích hợp để tránh bị tê tay hoặc mỏi lưng cho mẹ. Một tư thế phổ biến nhất là dùng tay mẹ để đỡ sau đầu của bé, tuy nhiên quan trọng là hãy chọn tư thế mà bạn cảm thấy thoải mái.

Nếu bạn đang ngồi, một chiếc gối cho con bú sẽ là một trợ thủ đắc lực cho cả hai mẹ con. Nhiều bà mẹ cũng tự tìm ra những vị trí hay bệ đỡ giúp họ ở trong tư thế thoải mái. Và cho dù bạn ngồi hay nằm thì cũng cần đảm bảo rằng bạn và em bé cảm thấy dễ chịu nhất vì bạn sẽ phải giữ ở vị trí đó trong một thời gian nhất định.

Vào 14h hôm nay (ngày 29/50 aFamily.vn sẽ có buổi giao lưu trực tuyến về vấn đề TRẺ BIẾNG ĂN VÀ KÉM HẤP THU DINH DƯỠNG. Buổi giao lưu trực tuyến sẽ có sự tham gia của các bác sĩ: Lê Thị Hải (Viện Dinh dưỡng Quốc gia), bác sĩ Vũ Văn Lực (Viện Bảo hộ lao động) và dược sĩ Lê Phương (Tổng đài tư vấn sức khỏe 1900.1259). Độc giả có thắc mắc về tình trạng biếng ăn và kém hấp thu dinh dưỡng của con có thể gửi câu hỏi về địa chỉ email: giaoluutructuyen@afamily.vn để được giải đáp.

---

Video dưới đây sẽ chỉ cho các mẹ 4 tư thế cho con bú khoa học nhất.

Những điều mẹ cần biết khi lần đầu cắt móng tay cho bé

Móng tay của trẻ sơ sinh thường mỏng và mềm hơn của bạn nhưng chúng rất sắc, có thể làm xước da mặt của bé hay của cả mẹ. Dưới đây là một vài mẹo về cách thức, dụng cụ và cả thời điểm thích hợp để cắt móng tay cho bé một cách an toàn.

1. Cắt móng tay thường xuyên: móng tay của em bé có thể mềm mại nhưng chúng có những cạnh sắc nguy hiểm. Vì vậy mà chúng cần được cắt thường xuyên để tránh tạo nên các vết thương không đáng có khi trẻ quờ tay.

2. Sử dụng công cụ cắt móng tay: Các mẹ hãy chọn bấm móng tay hoặc kéo với kích thước phù hợp với bộ móng tay và móng chân còn nhỏ xíu của trẻ sơ sinh.

3. Thời điểm: Nếu trong quá trình cắt móng tay, bé cựa quậy không yên sẽ dễ gây tổn thương các đầu ngón tay của bé. Cắt móng tay cho bé dễ dàng nhất là khi bé đang ngủ hoặc bị phân tâm trong lúc ăn. Một thời điểm thích hợp nữa là ngay sau khi tắm vì khi này là lúc móng tay trở nên mềm nhất. Mẹ hãy lựa chọn 1 trong 3 khoảng thời gian thích hợp nhất để cắt móng tay cho bé được an toàn.

Ảnh minh họa

4. Nắm chắc bàn tay bé: Khi cắt móng tay cho trẻ, mẹ lưu ý giữ bàn tay của bé sao cho chừa phần móng tay với đầu các ngón tay và cắt cẩn thận theo đường cong của ngón tay.

5. Chuẩn bị đồ sơ cứu: Trong quá trình mẹ cắt móng tay cho trẻ, nếu chẳng may cắt vào phần da của bé, hãy dùng một khăn giấy mềm giữ lấy vết cắt trong đôi phút hay đến khi máu ngừng chảy.

6. Với móng chân: móng chân của bé cũng cần được chăm sóc cắt tỉa dù không thường xuyên như móng tay.

Móng tay của trẻ sơ sinh phát triển rất nhanh, bạn có thể phải cắt chúng vài lần một tuần trong khi móng chân có thể cắt tỉa không thường xuyên lắm.

Thực tế, một vài bà mẹ dùng răng để cắn móng tay của bé khi chúng dài ra nhưng theo hướng dẫn của Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ (AAP), việc này có thể dẫn đến nhiễm trùng. Làm theo cách này, bạn có thể sẽ vô tình đưa vi trùng từ miệng của bạn vào bất kỳ vết xước nhỏ nào trên ngón tay bé. Bạn cũng sẽ không thể quan sát những gì mình đang làm, và sẽ thấy khó khăn vì ngón tay của bé rất nhỏ so với răng của bạn.

Phương pháp tốt nhất là bạn nên đầu tư một bộ kéo hay bấm móng tay riêng cho bé.

Ảnh minh họa

Trong khi cắt móng cho bé, bạn cần chắc chắc có đủ ánh sáng để thấy rõ những thao tác mình đang làm. Hãy ấn phần mềm của đầu ngón tay bé xuống để cắt phần móng được dễ dàng và an toàn.

Sau khi cắt, bạn nên dùng dũa để làm mịn phần móng mới thô ráp. Trong những tuần đầu tiên khi em bé mới sinh, móng tay và chân còn rất mềm, các bác sĩ cũng khuyên chỉ nên dùng dũa để làm ngắn móng tay của bé.

Nếu chẳng may cắt vào phần da tay của bé, bạn không cần phải tự trách bản thân quá bởi điều đó xảy ra với rất nhiều bậc cha mẹ khác. Đơn giản khi đó bạn chỉ cần rửa sạch vết thương với nước sạch rồi dùng khăn giấy mềm quấn xung quanh ngón tay bị thương của bé, hơi ấn nhẹ vào vết thương. Thông thường những vết thương như vậy sẽ nhanh chóng ngừng dỉ máu sau đôi phút.

Lưu ý, bạn không cần phải quấn băng vết thương vì như vậy sẽ thu hút sự chú ý của bé con và bé có thể sẽ cho ngón tay đó lên miệng, làm tuột băng hoặc gây mất vệ sinh. Trường hợp mà vết thường không ngừng chảy máu thì bạn nên đưa bé tới gặp bác sĩ để có lời khuyên tốt nhất.

---

Màu sắc trên móng tay của bé sẽ mách bạn về những bệnh bé có nguy cơ mắc phải. Hãy chú ý quan sát để phát hiện bệnh kịp thời cho bé yêu của bạn.

Chọn sữa công thức cho con thế nào là hợp lý?

Thời gian gần đây, thông tin về vụ việc sữa dê Danlait làm giả, có sự gian dối về hàm lượng dinh dưỡng... đã khiến cho các mẹ có con nhỏ vô cùng hoang mang. Mặt khác, thị trường sữa công thức hiện nay rất đa dạng và có sự nhập nhèm về hàm lượng đạm chuẩn trong từng loại sữa khiến cho việc nuôi con của các mẹ càng trở nên khó khăn hơn. Bên cạnh đó, các sản phẩm sữa công thức còn “nhiêu khê” vì sữa tốt được đầu tư kỹ lưỡng về chất lượng từ khâu chế biến đến bảo quản để đảm bảo chất lượng tốt nhất cho sự phát triển của bé thì lại khó kiểm chứng.

Đâu là hàm lượng dinh dưỡng "chuẩn vàng"?

Theo Tổ chức Y tế thế giới đã khuyến cáo: Sữa mẹ là một nguồn dinh dưỡng lí tưởng nhất cho trẻ sơ sinh, bởi vì sữa mẹ cung cấp đầy đủ các chất đạm, khoáng và carbohydrate cần thiết và an toàn để cơ thể phát triển. Sữa mẹ còn có khả năng bảo vệ trẻ chống các bệnh nhiễm trong quá trình phát triển. Chính vì thế mà các nhà y học khuyến khích các bà mẹ cho con bú sữa mẹ trong 6 tháng đầu sau khi sinh.

* Hàm lượng dinh dưỡng trong sữa mẹ

Trong sữa mẹ có đầy đủ các chất dinh dưỡng rất tốt cho trẻ: tinh bột, đạm, vitamin. Đặc biệt là: Casein (giúp ngăn chặn tiêu chảy, nhiễm trùng hô hấp, viêm tai, và dị ứng), Sắt, Lactose, Vitamin C, DHA (giúp phát triển não và mắt), Lipase (giúp em bé tiêu hóa và thu nhận các chất mỡ được tối đa),…

* Hàm lượng dinh dưỡng trong sữa bò

Thành phần dinh dưỡng của sữa bò: nước chiếm 87%, chất khô chiếm 13%. Trong chất khô gồm có: chất béo sữa (4%), đạm (3,25%), đường lactose (3,8%), các vitamin và chất khoáng (0,8%). 

* Hàm lượng dinh dưỡng trong sữa dê

Sữa dê chứa 56 µg/100g vitamin A, axitfolic nếu ở sữa mẹ là 5,2 µg/100g thì sữa dê chỉ có 1 µg/100g, lượng đạm cao những 3,5 g/100g.

* Hàm lượng dinh dưỡng trong sữa công thức

Đối với sữa công thức, dựa trên tiêu chuẩn của sữa mẹ, các nhà sản xuất sữa bột đã cố gắng tạo ra sữa theo một công thức bao gồm các thành phần chất đạm, mỡ, tinh bột, sinh tố vitamin, chất khoáng và nước.

Nguyên liệu chính của sữa công thức chủ yếu lấy từ nguồn sữa bò (cũng có thể từ đậu nành hoặc các nguồn thực phẩm khác). Từ nguồn nguyên liệu chủ yếu, sau đó họ pha trộn thêm các chất dinh dưỡng khác vào để thành phần công thức gần giống nhất với sữa mẹ. Trong quá trình sản xuất, sữa công thức chủ yếu chứa nhiều nguyên tố vi lượng, chất khoáng, đạm và chất béo... để sao cho thành phần cấu trúc của loại sữa này giống với sữa mẹ.

Tuy nhiên trên thực tế, phần lớn sữa công thức trên thị trường hoặc thiếu hoặc không hàm chứa kháng thể, không có các tế bào sống, không có yếu tố tăng trưởng (growth factors), không có enzymes hay hormone, những yếu tố sinh học này vốn có trong sữa mẹ và đóng vai trò quan trọng cho sự phát triển của trẻ.

Mặt khác, gần như các loại sữa công thức đều có chứa nhiều chất đạm hơn sữa mẹ, và đó là một điều không tốt cho sự phát triển của trẻ nhỏ.

Các mẹ có thể tham khảo chi tiết các thành phần dinh dưỡng có trong bảng so sánh các loại sữa cho bé dưới đây: 

Chất	Sữa mẹ	Sữa bò	Sữa dê	Sữa bột
Vitamin A	64	53	56	55 µg/100g
Vitamin D	0,03	0,03	0,03	0,06 µg/100g
Vitamin C	5,0	1,0	1,3	6,1 mg/100g
Vitamin E	0,3	0,7	0,7	0,3 µg/100g
Vitamin B1 (thiamin)	140	400	480	68 µg/100g
Vitamin B2 (riboflavin)	36	162	138	101 µg/100g
Axít pantothenic	200	300	300	304 µg/100g
Biotin	0,8	2,0	2,0	3,0 µg/100g
Axít nicôtinic (niaxin)	200	100	200	710 µg/100g
Axít folic	5,2	5,0	1,0	10 µg/100g
Vitamin B12	0,3	0,4	0,1	0,2 µg/100g
Vitamin B6	11	42	46	41 µg/100g
Vitamin K	—	—
Protein	1,3	3,25	3,5	2,5 g/100g
Carbohydrate	7	4,5	4,2	6,5 g/100g

Chất đạm như thế nào là vừa đủ?

Dựa trên tiêu chuẩn hàm lượng dinh dưỡng có trong sữa mẹ, các nhà sản xuất sữa đã tạo ra loại sữa công thức. Tuy nhiên, sữa công thức hàm chứa nhiều chất đạm (hay trong trường hợp hiện nay có một số sữa chứa quá nhiều chất đạm) hơn sữa mẹ, và đó là một điều không tốt. Hàm lượng đạm trong các loại sữa này (sữa công thức, sữa dê, sữa bò) nếu được so sánh với sữa mẹ thì chúng cao hơn hẳn.

 

Thành phần chất dinh dưỡng trong một số sữa lưu hành trên thị trường
Sản phẩm sữa	Hàm lượng một số chất dinh dưỡng trong 100 mL sữa
	Đạm (g)	Chất béo (g)	Carbohydrate (g)
Vinamilk	3,0	3,4	4,5
Ensure Gold	3,72	3,27	13,4
Enplus (Nuti)	3,74	3,35	14,7
Cô gái Hà Lan (trẻ)	2,7	3,1	9,1
Similac (trẻ)	1,9	4,1	7,7
Dumex	1,4	3,3	7,8

(Nguồn: ykhoa.net)

Sữa mẹ là tiêu chuẩn vàng về các chất dinh dưỡng dành cho trẻ nhỏ trong những năm đầu đời đặc biệt là hàm lượng cũng như chất lượng đạm trong sữa mẹ. Do vậy sữa dành cho trẻ nên có lượng đạm từ 1.8-3g/100kcal.

Với sữa công thức có hàm lượng đạm >3g/100kcal thì không được khuyến cáo và hàm lượng đạm >4g/100kcal là quá thừa và đặc biệt không tốt đối với trẻ.

Tóm lại, trong sữa công thức, hàm lượng đạm thấp được coi là an toàn hơn hàm lượng đạm cao.

Chọn sữa luôn là bài toán khó khiến các bậc phụ huynh phải lúng túng, đau đầu bởi thị trường sữa hiện nay quá đa dạng và “nhiêu khê" (Ảnh minh họa)

Lời khuyên từ chuyên gia

Trao đổi về vấn đề chọn sữa cho trẻ, bác sĩ Lê Quang Hào (Trung tâm khám tư vấn dinh dưỡng của Viện dinh dưỡng Quốc gia cho biết: "Sữa mẹ luôn là loại sữa tốt số 1 dành cho trẻ nhỏ".

Thành phần chất dinh dưỡng trong sữa cho trẻ do các chuyên gia nhi khoa đề nghị
Thành phần	Đơn vị	Hàm lượng tối thiểu	Hàm lượng tối đa
Năng lượng	kcal / 100 g	60	70
Đạm sữa bò	g / 100 kcal	1,8	3,0
Chất béo	g / 100 kcal	4,4	6,0
Carbohydrate	g / 100 kcal	9,0	14,0
Calcium	mg / 100 kcal	50,0	140,0
Nguồn: Koletzko B, et al. Tiêu chuẩn toàn cầu về thành phần của sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh. Khuyến nghị của ESPGHAN với nhóm chuyên gia quốc tế. Tạp chí Nhi khoa Gastroenterology và Dinh dưỡng năm 2005; 41:584-599.

Trong trường hợp sữa mẹ không đủ, bé phải ăn thêm sữa công thức, bậc phụ huynh cần tỉnh táo để chọn lựa được loại sữa phù hợp với con. 

Bác sĩ khuyến cáo chị em chọn sữa cho con theo những tiêu chí cụ thể như: phù hợp với lứa tuổi và cân nặng của bé, phù hợp với tình trạng sức khỏe của bé (sinh thiếu tháng, đủ tháng, nhẹ cân, suy dinh dưỡng, béo..), sữa có khiến bé bị dị ứng hay không (biểu hiện của dị ứng đó là sau khi uống, bé bị nổi mụn ở người, quanh miệng; tiêu chảy, táo bón…), giá cả sữa phù hợp với điều kiện gia đình...

Bậc phụ huynh cần đảm bảo rằng loại sữa mà mình chọn lựa tốt về cả thể chất lẫn sự phát triển trí não và hệ miễn dịch cho trẻ… chúng sẽ gần giống với sữa mẹ. Ngoài chất đạm, đường, chất béo và các vitamin, khoáng chất thiết yếu, cha mẹ cần lưu ý đến một số dưỡng chất đặc biệt quan trọng như: Choline, DHA, ARA, Beta-Glucan,... có trong sữa công thức.

Khi dùng một loại sữa mới, bằng mắt thường, cha mẹ có thể quan sát kỹ màu sắc của bột sữa cũng như hương vị của sữa khi mở hộp. Sữa bột ngon, mới khi mở nắp ra sẽ có mùi thơm dễ chịu, bột sữa mềm mịn và có màu vàng nhạt.

Bác sĩ Hào khuyến cáo cha mẹ nên lưu ý tới lượng đạm có trong sữa của bé.

Bác sĩ Hào khuyến cáo cha mẹ nên lưu ý tới lượng đạm có trong sữa của bé. Đạm rất cần thiết cho sự phát triển toàn diện ở bé, nếu thiếu chất này bé có thể bị suy dinh dưỡng, suy giảm hệ miễn dịch, tăng tần suất nhiễm trùng…, còn nếu thừa sẽ dẫn tới sự mất cân bằng các hoocmon và ảnh hưởng tới sự phát triển của hệ thần kinh của bé, mặt khác nó sẽ khiến bé bị béo phì, tăng khả năng bệnh lý về tim mạch ở bé. 

Bác sĩ khuyên chị em rằng nên kiểm tra cân nặng của bé thường xuyên để đảm bảo rằng sữa được con hấp thu tốt nhất. Nếu trong 2 tháng liên tục mà bé không tăng cân, các mẹ nên thay đổi sữa con đang sử dụng.

Thêm vào đó, sẽ là sai lầm khi cha mẹ chỉ “nhăm nhe” chọn sữa đắt tiền và khẳng định loại đó là loại tốt nhất cho con. Sữa ngoại trôi nổi vẫn được bán tràn lan ngoài thị trường, tem, mác, ngày sản xuất đều có thể làm nhái. Vì vậy, cha mẹ nên chọn những loại sữa có tên tuổi rõ ràng, sản phẩm còn trong (xa) hạn sử dụng, bao bì nguyên vẹn, lon không méo…, và có tem bảo đảm của cục kiểm dịch vệ sinh an toàn thực phẩm xác định. 

Bên cạnh đó, chất lượng của sữa công thức phải được sản xuất dựa trên một quy trình công nghệ hiện đại, được theo dõi kiểm tra, đánh giá một cách nghiêm ngặt. Những phát minh khoa học trong ngành sản xuất sữa công thức vô cùng tốn kém về thời gian (đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc, kỹ càng, cẩn trọng) và công sức, chỉ những tập đoàn lớn mới có điều kiện làm ra một sản phẩm sữa hoàn thiện. 

Tóm lại, các mẹ nên chọn cho con em mình một thương hiệu sữa uy tín, chất lượng.
  

---

Không ít phụ huynh chọn sữa cho con dựa vào cảm tính

Cho con bú và những điều cực hiếm người biết

1. Bạn không cần ăn nhiều như bạn vẫn tưởng

“Cơ thể có khả năng tạo ra nguồn sữa mẹ hoàn hảo”, T.S. Laura Viehmann, giảng viên Nhi khoa tại trường y Warren Alpert, thuộc đại học Brown, Providence, Mỹ khẳng định.

Ăn nhiều chỉ giúp bạn tròn quay chứ thực chất không ảnh hướng tới việc sản xuất sữa.  Do vậy, bạn đừng cảm thấy tội lỗi với con vì hôm nay ăn ít hơn hôm qua một bát cơm, hay chẳng may ăn hết 2 gói bim bim một lúc.

Bạn chỉ cần tăng lượng rau trong bữa ăn là có thể cung cấp nhiều vitamin, khoáng chất. T.S. Laura Viehmann cũng cho biết việc nhâm nhi 1 cốc cà phê hay thi thoảng uống một cốc rượu cũng không ảnh hưởng tới việc sản xuất sữa.

Chỉ lần lưu ý nhỏ, sau khi uống nước có cồn, ít nhất 1 tiếng sau mới cho con bú.

Cơ thể có khả năng tạo ra nguồn sữa mẹ hoàn hảo. (Ảnh minh họa)

2. Có những cơn co thắt ở vùng bụng

Thỉnh thoảng khi cho con bú bạn có thể thấy vùng bụng dưới đau nhẹ. T.S., bác sĩ Nhi khoa Laura Jana, cho biết: “Khi cho con bú, cơ thể tiết ra hormone oxytocin để khích thích sữa chảy về đầu vú đồng thời khích thích tử cung co bóp, giảm nguy cơ xuất huyết tử cung”. Vì vậy, đây là dấu hiệu tốt, cho thấy cơ thể bạn đang hồi phục tự nhiên sau khi sinh.

Một vài chuyên gia cho rằng càng những lần đẻ sau, các cơn co sẽ càng nhiều hơn khi cho con bú vì tử cung của bạn càng to sau mỗi lần mang bầu.

3. Sữa mẹ trông không giống sữa bò

Thậm chí, sữa mẹ còn thay đổi theo từng giai đoạn vì thành phần sữa thay đổi theo nhu cầu dinh dưỡng của em bé. Ban đầu, sữa mẹ dính, màu vàng nhạt, lúc này gọi là sữa non và chứa nhiều protein.

Vài ngày sau, sữa non được thay thế bằng sữa mẹ thông thường. Thời điểm này, nếu bạn để sữa vào tủ lạnh, sẽ thấy sữa chia thành 2 phần:

- Foremilk: mỏng, lỏng, màu trắng xanh cực nhạt, thường ở dưới đáy bình.

- Hindmilk: dày hơn, đặc hơn và nhiều chất béo hơn. Có phần đặc nhất như váng sữa, ở trên bề mặt.

4. Ít ham muốn tình dục hơn

“Lượng estrogen có xu hướng giảm ở những phụ nữ đang cho con bú, khiến họ khô âm đạo, ít ham muốn hơn lúc trước” – Jessica Goldman, một điều dưỡng viên ở Brooklyn cho biết. Ngoài ra, cảm giác đau ngực, ngại ngùng sữa sẽ chảy ra nếu bị chồng kích thích cũng khiến họ bớt hứng thú với chuyện chăn gối.

Đây là lúc các quý ông nên chú ý tới những điểm khác trên cơ thể của vợ. Mọi thứ cần được tiến hành chậm rãi, thư giãn. Các bà vợ nên nói cho chồng biết mình thích gì, không thích gì khi “vào cuộc”. Có thể “chống chỉ định” vùng ngực với chồng hay mặc áo ngực để tránh sữa tràn ra khiến bạn ngượng ngùng.

5. Bạn cảm thấy cực buồn chán

Việc cho con bú sẽ lấy của bạn ít nhất 1 tiếng đồng hồ. Cứ lặp đi lặp lại ngày 8 – 12 lần mỗi ngày.

Ban ngày bạn có thể “lượn lờ” facebook, hay “tha thẩn” ở các trang mua bán online để bớt buồn chán lúc cho con bú.

Nhưng đêm đến là cả vấn đề. Bạn phải cho bé bú mà không được bật tivi hay bật đèn. Vì bé cần nhận biết sự khác biệt giữa đêm và ngày. Còn bạn thì ngáp ngắn ngáp dài, có khi ngủ béng lúc nào không hay.

Khi cho con bú, nến bạn thấy ngực bị đau tức quá lâu kèm theo đầu vú bị nứt, hãy đến gặp bác sĩ. (Ảnh minh họa)

6. Ngực bị đau

Thời gian đầu khi cho con bú, ngực của bạn sẽ bị đau. Nhưng nếu đau tức quá lâu hoặc đầu vú bạn bị tổn thương (nứt, chảy máu) thì bạn nên đi bác sĩ thăm khám. Có thể bạn bị tắc tia sữa hoặc nứt mào gà.

Ngoài ra, nếu bạn không biết sử dụng máy hút sữa đúng cách, chúng cũng làm cho bạn bị đau. Không phải cứ tăng nấc là bạn sẽ tiết kiệm thời gian hút sữa. Bạn nên cài chế độ từ nhẹ đến mạnh để tránh làm tổn thương ngực.

7. Chồng có thể thích ngực của bạn hơn trước đây

Bạn thì lúc nào cũng có cảm giác mình như một con bò sữa. Trong khi chồng của bạn lại thấy vợ mình thật gợi cảm với bộ ngực quá khổ.

Đặc biệt, với đa phần phụ nữ Việt Nam ngực nhỏ, thì giai đoạn vợ có bầu sẽ là trải nghiệm thú vị của các ông chồng. Dĩ nhiên, những vết rạn chẳng chịt có thể khiến cánh đàn ông giảm hứng thú đi đôi chút.

---

Cùng xem tại sao các bà mẹ nên cho con bú và các tư thế bú khoa học là như thế nào nhé!

Bí quyết chăm con ốm của phụ huynh thông minh

Con ốm là điều mà bậc phụ huynh nào cũng ái ngại, lo lắng nhưng ốm là một hiện tượng bình thường ở trẻ nhỏ. Có đôi khi bé đang khỏe bỗng dưng trở bệnh, ví dụ bé đang đi học nhưng bị một loại virus nào đó tấn công chẳng hạn, việc bạn ở nhà chăm sóc bé là việc làm cần thiết, nên làm để theo dõi tiến trình của bệnh của bé.

 

Bạn bận rộn với một núi công việc song bạn sẽ còn mệt mỏi hơn khi phải đối phó với bé bị ốm, bạn sẽ phải làm gì với cơn cáu giận, khó chịu ở bé. Bạn có thể làm theo những hướng dẫn dưới đây để chăm con ốm:

Bày trò chơi cho bé

Bày trò chơi và ra câu đố đơn giản cho bé

Tuy nhiên theo bác sĩ Lisa Asta – bác sĩ nhi khoa của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, cho rằng cha mẹ nên lựa chọn trò chơi, ra câu đố cho bé ít tính cạnh tranh, đơn giản, dễ chơi dễ đoán vì nếu để bé thất vọng, khóc lóc buồn bực, giận dữ là điều không nên lúc này. Bạn hãy giúp bé thư giãn, thoải mái khi tham gia trò chơi này.

Chăm con ốm đúng cách không phải cha mẹ nào cũng biết làm (Ảnh minh họa)

Làm đồ chơi thủ công bằng giấy hoặc đất sét

Bạn có thể tìm mua những vật dụng an toàn đơn giản như đất sét từ phẩm nhuộm an toàn, hoặc dạy bé cách làm giấy thủ công, cắt dán tranh, dạy bé trang trí chiếc hộp chẳng hạn...

Nếu bé mệt mỏi chỉ nằm được tại chỗ trên giường, cha mẹ có thể thiết kế ngay một kệ, khay gấp đặt ngay ngắn trên giường cho bé chơi. 

Chơi trò bác sĩ với bé

Bạn hãy giả vờ đám thú bông yêu thích của con bị ốm và bé cần giúp các bạn thú khỏi bệnh bằng cách chăm sóc chúng. Bạn có thể bày cho con cách đo nhiệt độ cho con thỏ, đặt ống nghe giả vào ngực bạn hổ, rồi hỏi con bạn cảm thấy bệnh tình trong con vật đó thế nào, đã đỡ chưa. 

"Thông qua hoạt động chơi, con bạn có thể thể hiện gián tiếp điều mà bé đang thực sự cảm thấy, qua đó bạn có thể biết được mình nên làm gì vào lúc này" Asta nói.

Vẽ tranh 

Bạn có thể chuẩn bị một hộp bút chì màu tươi hoặc bút đánh dấu. Chuyên gia về Nhi cho rằng hành động vẽ sẽ giúp bé trút ra được ít nhiều sự mệt mỏi trong người, điều này sẽ khiến bé cảm thấy tốt hơn cả. 

Đọc  sách cho bé nghe

Khi bé mệt, bé không muốn tham gia vào bất cứ trò chơi nào thì bạn có thể tìm một cuốn sách phù hợp để đọc cho bé nghe. Việc đọc sách này sẽ giúp bé có cảm giác yên tâm, vui vẻ, yên bình khi được có người thân ở bên. 

Cho bé xem album ảnh

Khi bé mệt, bạn có thể khơi gợi cảm xúc trong bé bằng những ảnh đi chơi vui vẻ của bé trước đây. 

Bí quyết ở nhà chăm con mệt

Ngoài những trò chơi trên, chuyên gia về nhi khuyên cha mẹ một số việc sau khi ở nhà chăm sóc con bị ốm. Khi con bị cảm lạnh, bị ốm, bất kỳ bậc phụ huynh nào cũng thấy khó khăn, buồn chán. Cha mẹ có thể làm gì?

Giúp bé bình tĩnh, vui vẻ

Bạn có thể gợi ý cho bé bằng hàng loạt những công việc, lựa chọn khác nhau, bé có thể thích nhất làm gì thì bạn hãy cùng bé tham gia việc đó. Việc nhiệt tình tham gia một trò chơi sẽ khiến cơn mệt của bé nhanh chóng bị lãng quên và đẩy lùi. 

Thiết lập những nơi nghỉ ngơi khác nhau cho bé

Việc bạn cứ ép bé nằm lỳ một chỗ trên giường sẽ không ổn chút nào, bé sẽ thấy mệt mỏi hơn. Thay vào đó bạn có thể cho bé ra ngoài phòng khách nằm trên băng ghế dài hoặc có thể cho bé ngồi tựa lưng trên một chiếc ghế mềm. 

Hạn chế cho bé xem tivi và chơi trò chơi video

Một số chương trình trên tivi là tốt, nhất là chúng có thể giúp bé khuây khỏa trong giai đoạn mệt mỏi song Asta cảnh báo rằng khi cha mẹ cho bé xem tivi hoặc chơi game liên tục sẽ không phải là cách hay giúp bé nhanh khỏi bệnh. 

"Khi trẻ em xem các chương trình truyền hình trên tivi hoặc tham gia các trò game trên thiết bị di động, bé sẽ cố gắng chống chọi lại với những cơn buồn ngủ để chơi chúng, tuy nhiên điều này lại không nên chút nào”, Asta nhận định vậy. Bà cho rằng khi bé mệt thì việc ngủ nghỉ dưỡng sức là điều vô cùng quan trọng. 

Bạn không nên vừa làm việc vừa chăm con ốm vì điều này là quá sức và hiệu quả của hai công việc sẽ chẳng cao chút nào (Ảnh minh họa)

Gác công việc của mình sang một bên

Có nhiều bậc cha mẹ phàn nàn rằng có quá nhiều việc phải giải quyết và khi con mệt thì họ vô cùng chán nản, tiến thoái lưỡng nan, tuy nhiên trong tình huống con bị ốm thì cha mẹ nên biết cách sắp xếp, gác công việc của mình sang một bên. 

Bạn không nên vừa làm việc vừa chăm con ốm vì điều này là quá sức và hiệu quả của hai công việc sẽ chẳng cao chút nào. Người mẹ nên sử dụng thời gian này để gắn kết tình cảm mẹ con, người thân trong gia đình. 

Sai lầm khi chăm bé ốm ở nhà

Bên cạnh đó, bà Asta còn nhận định rằng có rất nhiều sai lầm mà cha mẹ làm khi chăm sóc con ốm. Có nhiều lý do dẫn tới sai lầm nhưng đa số là do không có kinh nghiệm chăm con, Asta khẳng định chăm con sai cách không những khiến bệnh con khỏi lâu mà còn khiến bệnh tình càng trở nên nặng hơn. 

Chị Thùy Chi (Linh Đàm, Hà Nội) là một bà mẹ điển hình mắc sai lầm này, cứ khi nào bé sốt thì chị lại ra sức bế ẵm, đắp nhiều chăn cho bé. Chị tâm sự: “Mình cứ nghĩ rằng khi bé ốm, mình chỉ cần đắp cho con thật nhiều chăn thì con sẽ ra mồ hôi mà ra mồ hôi được chứng tỏ sẽ hết ốm”. 

Bên cạnh đó, có nhiều bà mẹ còn vô tư thấy con sốt thì rục rịch lấy đá, nước lạnh ra chườm nách cho con, thậm chí có phụ huynh còn cặp nhiệt độ thấy con 37,5 độ thì lập tức cho bé một viên hạ sốt. 

Asta cho rằng cách hạ sốt như những trường hợp trên là việc làm sai kinh điển mà rất nhiều chị em mắc phải. Cha mẹ chưa có nhiều kiến thức về chăm sóc bé sốt đúng cách. Trong trường hợp bé sốt, cha mẹ nên cho bé mặc đồ thoáng mát, tránh gió, ăn uống đủ chất, trẻ nhỏ thì nên bú mẹ nhiều hơn. 

Khi bé ốm, nhu cầu ăn uống của bé sẽ bị ảnh hưởng, việc ép ăn liên tục cho đúng bữa, đủ bữa là không nên. Trong giai đoạn này, cha mẹ nên cho bé ăn theo nhu cầu. 

Tuyệt đối không tự ý thăm khám cho bé dùng thuốc theo cảm tính.

---

16 tháng tuổi, bé Don chưa bao giờ bị ốm. Cùng gặp mẹ Don để xem mẹ đã chăm bé như thế nào nhé!

Những đồ uống tốt nhất và tệ nhất cho sức khỏe của bé

Đồ uống tưởng chừng là chuyện nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày nhưng lại không hề đơn giản, đặc biệt với trẻ em. Thức uống cho trẻ rất đa dạng, từ nước ép trái cây, sữa tươi, sữa đậu nành đến sinh tố… Chúng góp phần quan trọng trong việc cung cấp canxi cho xương phát triển, năng lượng cho vận động và các vi khoáng chất cần thiết cho hệ miễn dịch của bé.

Tuy nhiên, không phải thức uống nào cũng tốt cho bé. Bài viết dưới đây sẽ mang đến cho các mẹ một vài thông tin cần thiết để biết cách lựa chọn nước giải khát cho con mình một cách khoa học, lành mạnh.

Hãy xem thức uống nào tốt và thức uống nào tệ cho bé để có sự lựa chọn thông thái các mẹ nhé!

Lưu ý: Các thông tin trong bài này là dành cho trẻ em từ 1 tuổi trở lên. Trẻ sơ sinh dưới 6 tháng tuổi chỉ nên bú sữa mẹ hoặc uống sữa công thức. Từ 6-12 tháng trẻ cũng có thể uống một lượng nhỏ nước. Các chuyên gia dinh dưỡng khuyên bạn nên chờ cho đến khi con mình tròn 1 tuổi thì mới bắt đầu cho bé làm quen với sữa bò.

1. Đồ uống tốt cho sức khỏe bé

Nước lọc

Không gì có thể thay thế được nước bởi nó giúp dưỡng ẩm, điều chỉnh nhiệt độ cơ thể, ngăn ngừa táo bón và nhiễm trùng đường tiểu mà không cần phải bổ sung thêm calo hoặc đường. Nước cũng là một nguồn florua tốt cho cơ thể (điều này rất quan trọng để có một hàm răng khỏe mạnh). Vì vậy, các mẹ nên khuyến khích con uống nhiều nước. Tuy nhiên, các mẹ cần chú ý là mỗi giai đoạn, cơ thể các con cần lượng nước khác nhau nhé!

Nước khoáng

Là nước uống có chứa các chất khoáng như natri, kali, can-xi, magie… Các loại nước khoáng do chứa thêm các chất khoáng nên đối với trẻ nhỏ cần được dùng đúng lúc, đúng đối tượng và không được sử dụng bừa bãi. Đặc biệt, các mẹ không nên dùng loại nước khoáng có chứa hàm lượng khoáng cao để pha sữa vì chức năng thận của trẻ còn yếu không đào thải được chất khoáng dư thừa ra khỏi cơ thể, vì vậy những chất khoáng dư thừa sẽ tích lũy lại trong người và gây rối loại nhịp tim, tăng huyết áp, phù…

Sữa bò

Sữa bò là một nguồn cung cấp canxi, vitamin D cũng như protein và các chất dinh dưỡng quan trọng cho sự phát triển lành mạnh của trẻ. Theo Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ (AAP), hầu hết trẻ em sẽ có đủ canxi và vitamin D nếu uống sữa bò mỗi ngày.

Trẻ 1 tuổi có thể uống sữa bò nguyên chất, trừ khi chúng đang có nguy cơ cao mắc bệnh béo phì. Trẻ từ 2 tuổi trở lên nên dùng sữa ít chất béo. Chú ý, các mẹ không nên cho trẻ uống quá nhiều sữa mỗi ngày bởi vì trẻ có thể không có chỗ cho các loại thực phẩm khác.

Sữa mẹ

Sữa mẹ là lựa chọn tuyệt vời nhất để cung cấp năng lượng và dinh dưỡng, cũng như đảm bảo cho sự tăng trưởng và phát triển tối ưu của trẻ. Ngoài ra, việc cho con bú còn giúp hỗ trợ tinh thần cho trẻ và tình mẫu tử sâu sắc hơn.

Thức uống sử dụng chế phẩm từ sữa, sữa chua

Hầu hết các thức uống làm từ sữa đều có chứa các chất dinh dưỡng tương tự như sữa, nhưng một số lại không được tăng cường vitamin D. Do đó, các mẹ nên chú ý đọc nhãn dinh dưỡng trước khi quyết định lựa chọn loại thức uống làm từ sữa cho con. Một số lại được bổ sung thêm các vi khuẩn có lợi để hỗ trợ tiêu hóa và bảo vệ cơ thể khỏi vi khuẩn đường ruột có hại. Tuy nhiên, lượng vi khuẩn cũng có thể không đủ để tạo ra sự khác biệt trong sức khỏe của trẻ.

Sữa đậu nành

Sữa đậu nành không chứa chất béo bão hòa hay cholesterol nên rất tốt cho sức khỏe của trẻ. Tuy nhiên, vấn đề là sữa đậu nành có chứa ít chất dinh dưỡng hơn sữa bò. Nếu các mẹ lựa chọn sữa đậu nành để thay thế sữa bò cho con mình thì các bác sĩ có thể đề nghị bổ sung thêm vitamin.

Để tận dụng tối đa lợi ích của sữa đậu nành, các mẹ có thể lựa chọn một thương hiệu sữa nào đó có bổ sung canxi và vitamin A, D và B12.

Sữa gạo, sữa hạnh nhân và nước dừa

Sữa gạo, sữa hạnh nhân và nước dừa có chứa các chất dinh dưỡng và lượng protein ít hơn so với sữa bò. Vì vậy, nó không phải là một thay thế tốt đối với trẻ trên 1 tuổi.  

Lưu ý: Các chuyên gia tại Consumer Reports gần đây cho thấy mức độ đáng lo ngại của asen trong sữa gạo (gạo và các sản phẩm khác). Dựa trên những kết quả, họ khuyên rằng trẻ em dưới 5 tuổi không nên uống sữa gạo hàng ngày.

Nước ép trái cây

Nước trái cây là thức uống tốt cho trẻ. Chúng vừa cung cấp nước lại vừa cung cấp các vitamin và khoáng chất cho cơ thể. Ngoài ra, chúng giúp xóa tan những mệt mỏi, tăng cường chức năng hoạt động của não và kích thích hoạt động mạch máu, giúp lưu thông khí huyết tốt trong cơ thể người.

Tuy nhiên, dùng trái cây cả quả là một lựa chọn tốt hơn. Nước trái cây thiếu chất xơ và chứa ít vi chất dinh dưỡng hơn khi ăn cả quả. Trẻ em có xu hướng thích uống nước trái cây hơn. Vì vậy, cha mẹ nên khuyễn khích con ăn trái cây cả quả để nhận đầy đủ vitamin và chất xơ có trong hoa quả. 

Nước ép rau

Những loại nước ép rau có thể là một cách dễ dàng để cung cấp khẩu phần rau cho cơ thể mỗi ngày. Củ đậu, bí xanh, nước rau má… rất tốt cho cơ thể nhất là đối với trẻ bị thừa cân, béo phì vì vừa không sợ bị tăng cân, mà còn có tác dụng giải nhiệt nhất là trong những ngày hè nóng bức.

Tuy nhiên, một số loại nước ép rau chứa hàm lượng natri cao hơn hẳn lượng natri cần thiết cho cơ thể trẻ mỗi ngày. Điều đó bất lợi cho sức khỏe. Vì thế, khi lựa chọn loại nước ép rau, cha mẹ nên chọn loại có hàm lượng natri thấp.

Nước chanh và nước chanh tự chế

Nước chanh và nước chanh tự chế đều là nguồn cung cấp vitamin C hợp lý, nhưng cả hai phiên bản tự chế và mua ở cửa hàng đều có chứa nhiều đường, mà đường nhiều thì không tốt cho trẻ.

2. Đồ uống không tốt cho sức khỏe của bé

Soda và các loại nước có ga

Nước soda va các loại nước có ga không có giá trị dinh dưỡng. Hầu hết các nhãn hiệu đều có chứa màu hoặc hương vị nhân tạo. Chúng cũng chứa đường hoặc chất ngọt nhân tạo. Trẻ em không nên uống nhiều vì có thể gây thừa cân, béo phì hoặc đầy bụng, biếng ăn và cung cấp calo rỗng.

Trà xanh, đen và trà thảo mộc

Trà xanh hoặc trà đen có chứa chất chống oxy hóa có lợi nhưng trà cũng có chứa caffeine không có lợi cho sức khỏe của trẻ. Cha mẹ nên cân nhắc khi cho con uống loại thức uống này nhé. Nếu bé quá thích trà thì mẹ nên lựa chọn những loại trà dành cho trẻ em. Và đừng quên bổ sung các thức uống khác giàu chất dinh dưỡng hơn cho con.

Trà thảo mộc vốn không có giá trị dinh dưỡng. Trong khi một số loại trà thảo mộc có thể được an toàn, thì một số khác lại có khả năng ảnh hưởng không mong muốn và chứa một số chất độc hại.

Nước ngọt

Hầu hết các sản phẩm nước ngọt không có giá trị dinh dưỡng. Chúng chứa hoặc là các chất ngọt nhân tạo, hoặc là calo từ đường vốn không tốt cho sức khỏe. Chúng cũng có thể chứa thêm màu nhân tạo hoặc hương vị hóa học. Nước uống thể thao còn có chứa thêm natri, không cần thiết cho trẻ. Còn nước ép quả công nghiệp lại có nhiều đường, hàm lượng chất khoáng và vitamin ít không tốt cho sức khoẻ, uống nhiều dẫn đến thừa cân – béo phì.

Đồ uống năng lượng

Những sản phẩm này không có giá trị dinh dưỡng. Hầu hết các đồ uống năng lượng có chứa một lượng lớn caffeine cũng như đường hoặc chất ngọt nhân tạo. Một số tuy có chứa các loại thảo mộc nhưng cũng có thể không an toàn cho trẻ.

---

Có những loại nước uống, ngoài việc cung cấp đủ lượng nước cho cơ thể chúng còn mang lại nhiều chất dinh dưỡng khác rất tốt cho sự phát triển của con trẻ.