9 loại thuốc gây hậu quả khó lường nếu cho bé uống

Hãy tham khảo ý kiến ​​bác sĩ trước khi cho bé uống bất kỳ loại thuốc nào, đặc biệt là loại thuốc cho bé uống lần đầu. Nếu bé nôn hoặc phát ban sau khi uống thuốc thì hãy gọi bác sĩ ngay lập tức. Nhiều khi cha mẹ hoặc người trông trẻ thấy thuốc ở gần em bé nhưng không biết bé có ăn nhầm không. Dù có chắc hay không thì vẫn nên gọi cho bác sĩ.

Dưới đây là một số loại thuốc mà bạn không bao giờ cho em bé uống.

Aspirin

Không bao giờ cho bé uống aspirin hoặc bất cứ loại thuốc nào chứa aspirin, trừ khi được hướng dẫn bởi bác sĩ. Aspirin có thể làm cho trẻ mắc hội chứng Reye - một bệnh hiếm gặp nhưng có khả năng gây tử vong cho trẻ.  

Mẹ nên đọc kỹ nhãn thuốc (Aspirin đôi khi được gọi là "Salicylate" hoặc "Axit acetylsalicylic"), và hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ nếu bạn không chắc loại thuốc đó có Aspirin hay không.

Nếu bé bị sốt và khó chịu, hãy hỏi bác sĩ về việc cho bé uống acetaminophen hoặc ibuprofen - nhưng đừng bao giờ cho trẻ dưới 6 tháng tuổi uống ibuprofen.

Thuốc ho và thuốc cảm không qua kê đơn

Học viện Nhi khoa Mỹ (AAP) khuyến cáo rằng không nên cho trẻ uống thuốc ho và thuốc cảm không qua kê đơn. Nghiên cứu cho thấy những loại thuốc này không thực sự giúp làm dịu các triệu chứng ho và cảm ở trẻ em. Thậm chí có thể có hại, đặc biệt khi trẻ được cho uống thuốc quá liều.

Ngoài tác dụng phụ như buồn ngủ hoặc mất ngủ, đau bụng, và phát ban hoặc nổi mẩn, bé có thể phải chịu các ảnh hưởng nghiêm trọng khác như tim đập nhanh, co giật và thậm chí tử vong. Mỗi năm, hàng ngàn trẻ em phải cấp cứu do uống quá nhiều thuốc ho và thuốc cảm.

Thuốc chống buồn nôn

Tuyệt đối không cho bé uống thuốc chống buồn nôn nếu chưa được bác sĩ cho phép. Hầu hết những cơn nôn khá ngắn, và trẻ em thường tự hết nôn mà không cần bất kỳ loại thuốc nào. Ngoài ra, các loại thuốc chống buồn nôn có rủi ro và biến chứng cao. Nếu con bạn nôn và bắt đầu bị mất nước thì hãy liên hệ với bác sĩ để được tư vấn cách xử lý.

Thuốc dành cho người lớn

Cho bé uống liều nhỏ thuốc dành cho người lớn cũng rất nguy hiểm. Hơn nữa hãy cẩn thận với lượng thuốc bạn cho con uống. Nếu nhãn thuốc không chỉ rõ liều lượng thích hợp cho trọng lượng và tuổi của con bạn thì không nên cho bé uống thuốc đó.

Thuốc theo đơn của bé khác hoặc bệnh khác

Thuốc theo đơn cho những đứa trẻ khác (như anh chị em ruột) hoặc để điều trị các bệnh khác có thể không hiệu quả hoặc thậm chí nguy hiểm khi cho bé uống. Hãy cho bé uống thuốc được kê riêng theo bệnh của bé.

Thuốc hết hạn

Hãy vứt tất cả mọi loại thuốc ngay khi nó hết hạn. Cũng vứt các loại thuốc bị đổi màu hoặc bị bở - về cơ bản là những thuốc khác hẳn lúc bạn mua. Sau khi hết hạn, thuốc có thể không còn hiệu quả và thậm chí có thể gây hại.

Acetaminophen quá liều

Một số loại thuốc có chứa acetaminophen để giảm đau và sốt, vì vậy hãy cẩn thận không để cho bạn uống quá liều acetaminophen khi dùng nhiều loại thuốc kết hợp. Nếu bạn không chắc về thành phần của thuốc, không cho bé uống acetaminophen hoặc ibuprofen cho đến khi bạn nhận được sự đồng ý của bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thuốc dạng kẹo nhai

Viên nén nhai được hoặc các loại thuốc ở dạng kẹo nhai có thể dẫn đến nguy cơ gây ngạt thở ở trẻ sơ sinh. Nếu bé đã bắt đầu ăn và bạn muốn cho bé uống thuốc, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ có nên nghiền ra và ăn chung với thức ăn mềm như sữa chua hoặc sốt không. (Tất nhiên, bạn sẽ phải chắc chắn rằng bé ăn hết để đủ liều.)

Xi-rô ipeca

Xi-rô ipeca gây nôn mửa, và các chuyên gia đã tư vấn cho phụ huynh rằng nên thủ sẵn một chai đề phòng trường hợp bị ngộ độc. Nhưng các bác sĩ không còn khuyên dùng xi-rô ipecac nữa vì không có bằng chứng cho thấy nôn giúp trong điều trị ngộ độc. Ngoài ra, xi-rô ipecac có thể hại nhiều hơn lợi nếu trẻ nôn sau khi ăn phải chất kiềm hoặc chất hữu ích nào đó, chẳng hạn như than hoạt tính. Than hoạt tính là liều thuốc lý tưởng để điều trị ngộ độc ở trẻ em, mặc dù chỉ có chuyên viên y tế mới có thể cung cấp cho con bạn.

Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến cáo rằng hãy vứt tất cả xi-rô ipeca bạn có và cho biết cách tốt nhất để ngăn ngừa ngộ độc thuốc là giữ các chất có hại trong tủ khóa hoặc ngoài tầm nhìn.

---

Những lỗi "kinh điển" khi cho con uống thuốc

10 lời khuyên khi dùng thuốc hạ sốt, giảm đau cho bé

Để dùng thuốc cho bé an toàn, trước tiên, bạn cần trao đổi hướng dẫn sử dụng thuốc thật cẩn thận với bác sĩ. Dùng sai liều thuốc ở bé có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng của bé.

1. Đọc nhãn thuốc trước mỗi lần dùng

Bạn nên tìm hiểu về các thành phần hoạt tính, lượng thuốc là bao nhiêu mỗi lần cho bé uống, thuốc có tương tác hay gây tác dụng phụ gì không, khi nào thì cần gọi bác sĩ, dùng thường xuyên thì sẽ thế nào...

Tại sao bạn cần đọc kỹ nhãn thuốc mỗi khi cho con uống? Bởi đơn giản là lượng thuốc cho bé uống có thể thay đổi theo thời gian, do bé đã lớn tuổi hơn hoặc là tăng cân so với trước.

2. Tham khảo các thành phần hoạt chất

Thành phần hoạt chất quyết định công dụng của thuốc và bạn cần xem xét chúng là gì. Hãy nhớ tên của các thành phần hoạt chất là khác nhau với từng thương hiệu thuốc. Nghĩa là các nhãn thuốc khác nhau có thể cùng thành phần hoạt chất. Vì thế, điều quan trọng là bạn không nên cho bé uống cùng lúc 2 loại thuốc khác nhau nhưng loại cùng thành phần hoạt chất.

Thành phần hoạt chất khác nhau có thể có công dụng tương tự. Ví dụ, cả acetaminophen và ibuprofen đều có tác dụng làm giảm đau và hạ sốt. Biết được điều này nghĩa là bạn cần tránh cho bé dùng 2 loại thuốc mà có tác dụng tương tự.

3. Phân biệt liều cho bé và liều cho người lớn

Thuốc hạ sốt và giảm đau dành cho người lớn và trẻ em sẽ có liều lượng khác nhau. Bạn không bao giờ được dùng thuốc của người lớn để cho bé uống, ngay cả với số lượng nhỏ. Đồng thời, bạn cần cho bé đi khám ngay nếu chứng cảm hay sốt ở bé nặng hơn.

4. Luôn tuân theo hướng dẫn liều lượng

Một số liều thuốc dựa trên trọng lượng, còn một số thuốc dựa vào độ tuổi, vì thế, hãy chắc chắn tuân theo chỉ dẫn đề xuất. Với gợi ý liều thuốc dựa vào độ tuổi của bé, bạn hỏi ý kiến bác sĩ để biết xem bệnh đó là nhẹ hay nặng với tuổi của con mình. Bằng cách này, bạn sẽ cho bé uống lượng thuốc phù hợp. Không bao giờ được tăng liều thuốc đã quy định.

5. Chỉ sử dụng công cụ định lượng đi kèm với thuốc

Không bao giờ dùng thìa nhà bếp hoặc dùng thìa (cốc) của một loại thuốc khác để ước chừng lượng thuốc cho bé nhà bạn. Thìa nhà bếp có kích thước khác nhau nên không thể chắc chắn là bạn cho con uống đủ lượng. Nếu bạn khó khăn trong việc tính lượng thuốc cho con, bạn nên nói chuyện với bác sĩ.

6. Hiểu viết tắt đo lường

Khi đọc nhãn thuốc, hãy chắc chắn bạn hiểu sự khác nhau giữa thìa cafe, thìa đính kèm thuốc, cũng như giữa một miligam (mg), mililít (ml) và ounce (oz).

7. Không cho bé uống thuốc trong bóng tối

Các bé có thể phải uống thuốc vào ban đêm. Do đó, bạn không nên cho con uống thuốc khi không đủ ánh sáng. Chỉ mất ít phút để bạn bật điện, cũng như đeo kính (nếu cần) để giúp bạn đọc rõ nhãn thuốc và cho con uống đúng liều.

8. Hãy hỏi bác sĩ nếu bạn muốn bé uống nhiều hơn một loại thuốc

Nếu con của bạn bị ho và đau đầu, bạn có thể nghĩ bé cần dùng 2 loại thuốc, mỗi loại cho một bệnh. Nhưng nếu bạn cho bé uống cả 2 loại thuốc cùng lúc, nó có thể gây quá liều. Đọc nhãn thuốc để giúp bạn kiểm tra các thành phần tương tự nhưng tốt nhất, bạn nên hỏi bác sĩ trước.

9. Không dùng aspirin cho bé dưới 18 tuổi

Aspirin có thể gây ra tình trạng hiếm, đe dọa tới tính mạng, gọi là hội chứng Reye. Không bao giờ được cho bé uống aspirin, trừ khi có chỉ định từ bác sĩ.

10. Biết khi nào cần đưa bé đi khám

Nếu bé bị cảm trong một vài ngày mà không khá lên, hãy đưa bé đi khám ngay. Không bao gờ được cho bé uống thuốc dài hơn thời gian cho phép trên hộp.

---

Những lỗi "kinh điển" khi cho con uống thuốc

Những lỗi "kinh điển" khi cho con uống thuốc

Thuốc uống của trẻ em không nên dùng tùy tiện mà cần phải dùng đúng liều lượng theo chỉ dẫn. Đặc biệt, với những loại thuốc nước, siro, cần phải đong liều lượng bằng thìa, cốc của nhà sản xuất đi kèm theo với thuốc, không được dùng thìa ăn hàng ngày hoặc bất kì loại thìa, cốc nào khác.

Vội vã cho con uống thuốc hạ sốt

Rất ít người biết rằng khi cơ thể phát nhiệt (sốt) ở nhiệt độ phù hợp có tác dụng hỗ trợ cho hệ miễn dịch. Vì vậy, khi thấy con sốt, trước hết bạn nên ưu tiên biện pháp vật lí trước (như lau rửa người bằng nước ấm, mặc thoáng) để bé cảm thấy thoải mái hơn.

Đừng vội vã cho con uống thuốc hạ sốt ngay, khi nhiệt độ cơ thể bé lên quá 38 độ C thì mẹ mới nên cho con uống thuốc.

Sử dụng thuốc dị ứng không đúng cách

Các thuốc dị ứng có cách sử dụng và thời gian điều trị khác nhau, có thuốc nhìn thấy công hiệu sau vài giờ, nhưng cũng có loại thuốc phải sau vài ngày, thậm chí vài tuần mới hoàn toàn kháng bệnh thành công. Lại có một số loại thuốc gây ra các phản ứng phụ trong một vài trường hợp khi không được dùng đúng liều lượng. Vì vậy, đối với trẻ nhỏ, khi bị dị ứng dù xuất phát từ nguyên nhân nào (do thời tiết, thực phẩm, hóa chất…) cũng phải được bác sĩ thăm khám và kê đơn thuốc, không cho bé uống thuốc dị ứng của người lớn.

Không hiểu rõ đơn thuốc

Nhiều bà mẹ sau khi cầm đơn thuốc của bác sĩ là cứ yên tâm ra về mà không hỏi rõ một số chi tiết liên quan đến việc uống thuốc. Cũng có trường hợp bà mẹ không đọc kỹ hướng dẫn của bác sĩ đã cho con uống thuốc. Những lỗi như thế này tuy nhỏ nhưng cũng ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả trị bệnh của thuốc và có thể kéo dài thời gian uống thuốc của bé.

Khi cho con đi khám và được bác sĩ kê đơn thuốc, ngoài liều lượng thuốc đã được ghi trong đơn, các mẹ nên hỏi rõ một số vấn đề như: Thời gian cho con uống thuốc là trước, trong hay sau bữa ăn? Có cần kiêng loại thực phẩm nào không? Nên ăn gì để có tác dụng hỗ trợ hiệu quả cho thuốc?...

Một điều cần ghi nhớ là để trị tận gốc mầm bệnh và tránh nhờn thuốc, các mẹ cần cho bé uống thuốc đủ liều dù các biểu hiện bệnh đã chấm dứt, không nên tự ý cho con ngừng uống thuốc trước thời hạn bác sĩ kê trong đơn.

Để thuốc không đúng vị trí

Không phải ngẫu nhiên mà trên bao bì của rất nhiều loại thuốc lại nhấn mạnh “Để xa tầm tay với của trẻ em” trong phần hướng dẫn sử dụng, bởi trên thực tế không thiếu trường hợp các bé phải nhập viện do người lớn bất cẩn để thuốc ở nơi bé có thể lấy được nên các bé cho vào miệng nhai, nuốt vì tưởng đó là kẹo, hoặc vì muốn bắt chước người lớn uống thuốc.

Để phòng tránh trường hợp này, bạn nên tuân thủ nghiêm ngặt quy định phải cất thuốc vào tủ đựng thuốc gia đình được treo cao ngang tầm với của người lớn. Nếu không may bé uống nhầm thuốc, bạn cần nhanh chóng sơ cứu tại nhà rồi đưa đến cơ sở y tế gần nhất để tiến hành rửa ruột và thực hiện các biện pháp y tế khác.

Sử dụng đơn thuốc “truyền miệng”

Không thiếu các bà mẹ trị bệnh cho con, đặc biệt là các bệnh được xếp vào hàng “lặt vặt” như ho, sổ mũi, nghẹt mũi… bằng các đơn thuốc và phương pháp tìm được trên Internet, hoặc qua kinh nghiệm trị bệnh của các bà mẹ khác hay sử dụng luôn đơn thuốc của bé khác có biểu hiện bệnh tương tự con mình.

Cách làm này rất nguy hiểm vì rất có thể các mẹ chẩn bệnh không đúng do nhiều bệnh có một số biểu hiện bên ngoài giống nhau hoặc cho con uống thừa, thiếu liều lượng thuốc so với tình trạng bệnh.

---

PGS.TS. Phạm Duệ - Khoa chống độc - bệnh viện Bạch Mai sẽ hướng dẫn các mẹ giúp bé an toàn với thuốc.

"Chiêu trò" cực độc của các mẹ khi cho con uống thuốc

Vừa ôm con vào lòng, chị An vừa kể: "Mẹ kể cho Ken nghe nhé. Chuyện con mèo nhà bà Bích ý. Hôm qua, con mèo ăn vụng nồi cá kho đấy..." rồi nhanh như cắt, chị đè ngửa con ra, đút thìa thuốc viêm họng vào miệng con.

Thấy con định trườn ra, chị nhanh tay giữ lại, nịnh nọt: “Con ngoan, uống thuốc nhanh khỏi đau họng. Mẹ kể tiếp chuyện con mèo cho nhé”. Sau đó, vẫn luôn miệng kể chuyện dụ con, chị An tiếp tục “vật ngửa” cu Ken như thế, cỡ 2 lần là hết chén thuốc. Nhưng chị luôn chú ý cho từng thìa nhỏ thuốc nước mỗi lần. Nếu thấy Ken ho, sặc thì mẹ phải tạm ngừng cho uống thuốc ngay. Tiếp theo diễn lại màn “kể chuyện – nịnh nọt - ẵm ngửa – cho uống thuốc”. Cũng may là những loại sirô chữa viêm họng chắc không đắng nên cu Ken uống ngon lành, không nôn, không ọe khiến mẹ cũng mừng.

Không “ngon ăn” khi cho con uống thuốc như chị An, chị Kim (quận 3, TP HCM) cho biết: “Bé nhà mình được hơn 1 tuổi và cực kỳ khó cho uống thuốc. Hồi bé nhỏ hơn thì mình hay ‘vật’ con ra, bóp mồm con rồi đổ thuốc vào. Cách này tuy hơi ‘dã man’ nhưng chẳng còn lựa chọn nào khác. Thế mà lần nào con cũng ho, khóc sằng sặc rồi ọe ra bằng hết, chẳng ngấm chút thuốc nào”.

Đem chuyện này hỏi bác sĩ, chị Kim được khuyên nên mua một ống xy-lanh nhỏ (loại dùng bơm thuốc vào miệng cho các bé). Mỗi lần cho con uống thuốc thì hút vào xy-lanh, hơi ngả người bé về sau rồi bơm xy-lanh vào một bên trong má, buộc bé phải nuốt. Một lần bơm xy-lanh là một lần bé được mẹ khen rồi cho tráng miệng bằng một thìa nước. Cứ thế cho đến khi hết thuốc.

Giờ thì bé nhà chị Kim hễ thấy mẹ cầm ống xy-lanh là gào giãy giụa rồi nên “chiêu” này xem ra không còn hiệu nghiệm nữa. Mỗi lần cho con uống thuốc, chị Kim đành phải đặt con vào xe đẩy, đẩy ra đường. Nhân lúc bé đang nghển cổ lên xem các bé lớn khác chơi đùa, Kim đút vội một thìa thuốc vào miệng con. Có lúc, bé “phì” luôn ra hoặc nếu phát hiện ra “âm mưu” của mẹ sớm là bé quay mặt, mím môi, vung tay hất. Cũng có lúc, chưa kịp mừng vì con nuốt thuốc, chị Kim đã thấy con ho, thế là bao nhiêu thuốc bị “tống” hết ra ngoài...

Chị Mai Anh (Ba Đình, Hà Nội) hễ cho con uống thuốc thì phải xem trước đó là loại thuốc gì để nghĩ cách ứng phó với con. Nếu là thuốc sirô ho ngọt, thơm thì chị chỉ cần đổ thuốc ra nắp nhựa có sẵn cho đúng số ml. Sau đó, mẹ cũng vờ đổ thuốc ra một cái cốc nhựa khác rồi dụ con chơi trò “cạn ly, 100%”. Bé nhà chị Mai Anh là con gái nhưng rất khoái chơi trò “cụng ly côm cốp” này mỗi khi uống nước. Bây giờ, đến khoản uống thuốc, nhất là thuốc ngọt thì bé cũng chỉ uống ực một cái là được mẹ vỗ tay khen.

Nếu đó là dạng thuốc nước hơi khó uống thì chị Mai Anh thường pha lẫn thuốc với ít đường cho bớt vị đắng. Sau đấy thì phải “dùng” bố làm cổ động viên, đứng xem và khích lệ con uống thuốc thì mới thành công. Với dạng thuốc viên ngọt, chị Mai Anh bẻ ra từng vụn nhỏ rồi cùng thi nhai với con xem ai giỏi hơn. Thuốc viên đắng thì tán cùng nước rồi hòa ít đường trước khi cho bé uống. Những loại thuốc dạng cốm thơm ngọt, mát thì dễ rồi vì chỉ cần hòa nước là bé nhà chị hăm hở uống ngay. Có khi, bé còn đòi mẹ cắt thuốc cốm, đổ ra tờ báo rồi dùng tay chấm mút thích thú.

Còn với chị Quyên (Hải Phòng) thì chiêu dụ con uống thuốc là trước khi uống, làm tê đầu lưỡi bé bằng một viên đá, khi uống xong thì cho con kẹo ngọt để con đỡ sợ thuốc.

Một số người mẹ thích cho thuốc trộn chung với sữa rồi cho con uống. Tuy nhiên, các nghiên cứu chỉ ra rằng, không nên chọn cách này. Trong sữa có nhiều chất khoáng nên có thể làm giảm hấp thu của một số thuốc. Chưa kể, do sữa nhiều canxi nên canxi khi tác dụng với thuốc, sẽ tạo thành kết tủa khó tan, khiến cơ thể không hấp thu được. Đối với những bé còn nhỏ (chỉ có nguồn dinh dưỡng là sữa) thì nên khắc phục bằng cách cho bé uống thuốc trước (hoặc sau) cữ bú ít nhất 2 tiếng đồng hồ.

---

"Dụ" con uống "kẹo thuốc": sẩy một ly, đi một dặm