Sai lầm khi “nhồi” kháng sinh sai cách cho bé

Bé mệt mỏi vì “cứ theo đơn mà làm”

Chị Hoa Mai (Từ Liêm, Hà Nội) đang chăm cậu con trai 3 tuổi trong tình trạng bé bị sốt, ho dữ dội, kèm sổ mũi. 

Chị chia sẻ: “2 tuần trước, con mình hắt hơi, sổ mũi, đầu âm ấm, mình đưa con đến bệnh viện khám thì bác sĩ khám rất nhanh và kê cho một loạt đầu thuốc cần mua nào là thuốc giảm sốt, chống viêm, giảm ho, thuốc kháng sinh và 2, 3 loại thuốc bổ dặn là mua và về uống theo đơn. Nhưng sau khi uống 2 ngày, cháu chẳng đỡ chút nào mà người còn mệt mỏi hơn”. 

Chị lo lắng vô cùng khi ngày đầu con ốm, chị còn ép con ăn được lưng bát cháo nhưng sau hai ngày uống thuốc bác sĩ kê thì bé không chịu ăn lấy một miếng. Chị nói rằng không biết vì lý do gì mà càng uống thuốc kháng sinh, cháu càng tỏ ra mệt mỏi và ốm hơn. 

Chị Ngọc Loan (Lương Văn Can, Hà Nội) cũng gặp hoàn cảnh tương tự khi bé Min, 4 tuổi nhà chị càng ngày càng ốm, biếng ăn. 

Tuần trước, thay đổi thời tiết, vừa nghe mấy chị đồng nghiệp than thở con ốm thì về đến nhà, chị Loan tá hỏa khi bé Min cũng sụt sịt, chảy nước mũi, người nóng, hắt xì hơi liên tục. 

Chị lo lắng không biết vì lý do gì mà càng uống thuốc kháng sinh, 

cháu càng tỏ ra mệt mỏi và ốm hơn. (Ảnh minh họa) 

Lo lắng bé bị viêm phổi, chị cấp tốc đưa con tới bệnh viện, chị yên tâm khi bác sĩ dặn cứ về “theo đơn mà làm”. 

Thế nhưng: “Uống bao nhiêu kháng sinh, thuốc giảm ho nhưng cháu không hề đỡ. Dường như thuốc không có một tác dụng gì?” - chị chia sẻ. 

Cảnh giác và sử dụng thuốc kháng sinh đúng cách

Bác sĩ Philippe Collin (Khoa Nhi, Bệnh viện Việt Pháp) trả lời về vấn đề này như sau, viêm mũi họng cấp hoặc nhiễm khuẩn hô hấp là bệnh hay gặp trẻ, với hai biểu hiện chính là ho và sốt. 

Bệnh hay xảy ra lúc chuyển mùa: khí hậu nóng - ẩm, chênh lệch nhiệt độ giữa buổi sáng và buổi chiều quá lớn, mật độ virus nhiều, cơ thể trẻ không thích nghi kịp thời. 

Thời tiết bắt đầu từ tháng 11 tới hết tháng 4 là thời điểm mà trẻ em rất dễ nhiễm phải bệnh này. 

Nhiễm khuẩn hô hấp là một nhóm bệnh do vi khuẩn hoặc virus gây nên những tổn thương viêm cấp tính ở một phần hay toàn bộ hệ thống hô hấp từ tai – mũi – họng đến phổi. 

Ở Việt Nam, trẻ em mắc nhiễm khuẩn hô hấp chiếm 30 – 35% trong tổng số các loại bệnh và có tỷ lệ tử vong rất cao (40,5%), thậm chí bé còn bị mắc đi mắc lại nhiều lần trong năm (trung bình một trẻ có thể bị 2-3 lần trong 1 năm). 

Bệnh này làm ảnh hưởng tới sức khỏe và tính mạng của trẻ, đồng thời làm giảm ngày công lao động của bố mẹ bé. 

Bé ho, khò khè, sốt, ăn kém, bỏ bú… bố mẹ cho bé đi khám, nắm bắt tâm lý lo lắng cho bé và muốn khỏi thật nhanh, một số bác sĩ đã kê kháng sinh cho bé sử dụng. 

Tuy nhiên, việc lạm dụng kháng sinh khi chưa xác định rõ nguyên nhân gây bệnh sẽ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của bé. 

Cụ thể, nếu nhiễm khuẩn hô hấp do virus thì kháng sinh đưa vào cơ thể bé hoàn toàn không có tác dụng và còn gây nhiều ảnh hưởng xấu tới sức khỏe bé như: hại gan thận, gây rối loạn tiêu hóa, dị ứng kháng sinh, nhờn thuốc…

Bác sĩ Collin cũng khuyến cáo, nếu trẻ ho, sốt, sổ mũi mà vẫn ăn, chơi bình thường thì cha mẹ không cần quá lo lắng. 

Còn nếu các dấu hiệu (khò khè, ho, sốt, bỏ ăn, bỏ bú…) của bé tăng lên, các bà mẹ cần khẩn trương đưa con đi khám và tiến hành làm xét nghiệm máu theo chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh. 

Bác sĩ chia sẻ rằng kháng sinh được ví như của "của để dành" để dùng trong những trường hợp thực sự nguy cấp vì thế tuyệt đối không nên lạm dụng nó. 

---

Dùng thuốc kháng sinh khéo chính là ở chỗ biết cách phối hợp hoạt chất sinh học một cách hài hòa sao cho thuốc kháng sinh vẫn bén nhưng đừng trở thành dao hai lưỡi.

"Trăm mưu, nghìn kế" chữa viêm họng, sổ mũi cho con

Đau đầu vì “bệnh định kỳ” của con

Chị Nguyệt (Linh Đàm, Hà Nội) gọi đùa bệnh hô hấp là bệnh định kỳ của con. Chị tâm sự: “Mình sinh thường, ấy vậy mà Cu Tí nhà mình liên tục bị viêm tai mũi họng. Nặng nhất là đợt gần đây con bị viêm phổi nặng”. 

Chị bảo, cứ khi nào chuyển mùa hoặc trời trở lạnh là y như rằng Cu Tí nhà chị bị ốm sốt. Nguyên nhân sốt là do con bị nghẹt mũi rồi viêm họng gây nên hiện tượng sốt. Mấy hôm vừa rồi, trời trở lạnh thất thường cũng khiến Cu Tí nhà chị bị sốt. Chị kể, đang đi làm thì cô giáo gọi điện thông báo chị đến đón bé về. Nhìn con sốt xình xịch đến 39 độ C mà chị chán nản vô cùng. 

Kèm với đau họng, sốt, Cu Tí thường xuyên bị ho. Chị biết, ho là một biểu hiện mà gần như có mặt trong mọi bệnh viêm đường hô hấp trên. Khi bị viêm mũi họng, họng của trẻ rất nhạy cảm cộng với tình trạng tiết dịch nhiều nên ho thường là một triệu chứng khá phổ biến. Những khi thấy con phát “bệnh định kỳ”, chị Nguyệt thường chạy đi mua kháng sinh ngay cho bé. Thế nhưng càng ngày, con bị sốt kéo dài càng lâu. 

Cũng là một bà mẹ có con hay bị viêm mũi họng lúc chuyển mùa hoặc trời trở lạnh là chị Hồng Trang (Cầu Giấy, Hà Nội). Chị tâm sự: “Bé Phi Phi nhà mình hiện giờ là 11 tháng, vào dịch cúm vừa rồi bé bị lây từ mẹ. Đầu tiên là ho hung hắng, sau đó làm sốt và sổ mũi. Mình rất cuống, nên đưa bé đi khám, con bị viêm họng và bác sĩ tiến hành rửa sạch mũi”. 

Chị Hồng Trang và bé Phi Phi

Chị Trang chia sẻ, ban đầu bé ra rất nhiều nước mũi, trong loãng. Chị biết, dịch mũi về bản chất là một dịch bảo vệ mũi nhưng nó cũng là thủ phạm lan truyền mầm bệnh vì dịch mũi chứa rất nhiều mầm bệnh. Nếu không cẩn thận, dịch mũi sẽ khiến bé bị viêm đường hô hấp trên lan xuống đường hô hấp dưới. 

Khác với trường hợp trên, chị không mua thuốc kháng sinh cho bé, chị bảo thuốc - đặc biệt là kháng sinh phải được sự chỉ định của bác sĩ, cha mẹ không nên lạm dụng. Trước tình trạng này, chị chú ý hơn tới thực đơn ăn uống của con, ăn nhiều rau xanh, hoa quả, chất đạm vừa đủ để giúp bé tăng cường hệ miễn dịch tự nhiên. Ngoài ra, chị thường xuyên rửa mũi cho bé bằng nước muối sinh lý. 

Chị chia sẻ: “Hút rửa mũi bằng nước muối sinh lý từ mũi này sang mũi kia sẽ giúp cho mũi của bé sạch. Sau đó mình xịt thêm nước muối biển cho con để làm sạch sâu. Làm thường xuyên vài lần trong ngày sẽ giữ mũi con luôn khô”. Chị tâm sự: “Kiên trì sau 1 tuần là mũi bé khỏi hoàn toàn”.

Cha mẹ cần chăm sóc vệ sinh mũi họng cho bé thường xuyên

Đó là lời khuyên của Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng – Trưởng khoa Nhi – Bệnh viện Bạch Mai. Viêm hô hấp, mũi họng có những dấu hiệu ban đầu là ho hắng, sụt sịt, thở khò khè, hắt hơi, sốt… Những triệu chứng ho, sốt, ói, sổ mũi, biếng ăn là biểu hiện của rất nhiều bệnh lý ở trẻ nhỏ, do đó cha mẹ không nên quá chủ quan. Nếu không chăm sóc bé cẩn thận, bé rất dễ bị viêm nhiễm từ đường hô hấp trên lan xuống đường hô hấp dưới như viêm phổi.

Khi trẻ bị bệnh, cha mẹ tuyệt đối không nên tự ý dùng thuốc cho bé khi chưa có sự chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa. Trẻ mệt thường ăn ít, cha mẹ không nên ép bé ăn, nên chia nhỏ bữa ăn trong ngày cho bé, chế biến đồ ăn mềm mịn, dễ tiêu hóa.

Cha mẹ cần chú ý tăng cường miễn dịch tự nhiên cho trẻ thông qua dinh dưỡng. Cha mẹ cần bổ sung cho con một số chất quen thuộc như sắt, kẽm, DHA, omega 3,… trong bánh mì, một số loại nấm, hạt ngũ cốc… Nên cho bé ăn nhiều rau xanh, hoa quả tươi để giúp hệ miễn dịch của bé  được tăng cường. 

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng – Trưởng khoa Nhi – Bệnh viện Bạch Mai (Ảnh: Chí Toàn)

Nếu trẻ bị nghẹt mũi do đờm nhớt, cha mẹ nên thường xuyên rửa mũi cho bé bằng nước muối sinh lý. Trong tiết trời lạnh, cha mẹ nên mặc ấm cho bé, giữ ấm cổ cho bé trước khi ra khỏi nhà, hạn chế đưa bé tới chỗ đông người. Cho bé tiêm chủng đầy đủ theo lịch tiêm phòng của Quốc gia. 

Thường xuyên vệ sinh chân tay cho bé. Không nên cho bé ăn đồ ăn lưu cữu từ lâu vì khả năng có vi khuẩn trong đó là rất cao. Nếu bé sốt, cha mẹ cần đưa bé tới bệnh viện.

* Các mẹ có thể xem video do bác sĩ bệnh viện Việt Pháp hướng dẫn cách sửa mũi chuẩn cho con tại đây.

---

Đặc điểm của viêm đường hô hấp cấp tính do virut thường khởi phát rất rầm rộ như sốt cao (rất dễ dẫn đến trẻ bị co giật), trẻ vật vã, có thể có rối loạn tiêu hoá, đặc biệt là mọi thuốc kháng sinh nếu dùng sẽ không có tác dụng.