Sự nhẫn tâm của những bà mẹ dạy con bằng cách "bôi nhọ"

“Bôi nhọ” có nghĩa là đang yêu thương con?

Chị Tâm (Quận 7, TP HCM) nhận thấy càng ngày bé Tít – 5 tuổi con chị càng thu mình, không vui vẻ, thể hiện tình cảm với ba mẹ như trước. Chị biết lỗi cũng ở chị một phần lớn. 

Chị thở dài: “Cuộc sống nhiều lúc mệt mỏi, bực tức, không kìm chế được, mình lại trút cơn giận lên con”. Vợ chồng chị bằng tuổi nhau, lại nóng tính, vậy nên cứ khi nào hai anh chị to tiếng, quan điểm không thống nhất, chị lại đem con ra mắng chửi, thậm chí đánh đòn cho thỏa giận...

Có những lúc chỉ vì một nguyên nhân rất nhỏ như Tít uống nước làm rớt ra áo, ho bắn văng cơm ra bàn, sờ vào điện thoại… bé cũng bị mẹ quát tháo, mắng mỏ: “5 tuổi rồi mà cứ như thằng dở hơi ý”, “Mày bị đao à, uống nước cũng chẳng xong, đồ đần độn”, “Tọng đi, ngậm cơm tao tát cho vài cái bây giờ”. Thấy con lúng búng, mặt mếu trực khóc, chị cầm cái đũa cả đánh đen đét vào tay con. 

Thời gian đầu, bé Tít mặt xanh đít nhái, sợ hãi lắm, cứ khi nào mẹ nói to là Tít sợ hãi, giật mình thon thót, có khi đang ngủ bé cũng nằm mơ nói: “Mẹ đừng đánh Tít”.

Vì phương pháp dạy con sai, vì không tiết chế được cảm xúc của bản thân mà không ít bậc phụ huynh bị con ghét bỏ (Ảnh minh họa)

Không nóng nảy nhưng vì áp dụng sai phương pháp mà chị Hằng (Bạch Đằng, Hà Nội) cũng bị con ghét, không có tình cảm với mẹ. Giờ bé Bí đã 8 tuổi nhưng dường như giữa mẹ và con gái không hề có tiếng nói chung. Bé Bí lúc nào cũng chỉ đòi bà nội, nhất quyết không theo mẹ. 

Chị Hằng trước cũng rất yêu chiều Bí, nhưng khi con đến 3 tuổi – giai đoạn khủng hoảng tuổi lên 3, bé có biểu hiện hay dằn dỗi, khóc lóc, quăng ném đồ đạc, chị nghe lời bạn bè rằng “thương cho roi cho vọt”, thế nhưng phương pháp này khi đã đi quá đà đã bị phản tác dụng. 

Với bất cứ một hành động nào của con khiến chị “chướng mắt”, chị sẵn sàng lấy roi ra quất vào mông con. Khi thấy con ăn chậm, chị lại làm phép so sánh với các bạn hàng xóm; khi thấy con ho hắng, chị lại bảo con là “đồ mèo hen, bệnh tật”…

Cũng là tình huống đó, có lần Bí bị mẹ đánh cho một trận vì cái lý thuyết “yêu cho roi cho vọt”. “Học ngu như lợn”, “Sao tao lại có đứa con xấu xí như mày”… Đó là những hình thức trừng phạt thân thể và trứng phạt về tinh thần mà chị Hằng không biết rằng điều này ảnh hưởng trực tiếp tới tinh thần con. 

Tất cả những lời yêu thương “roi vọt” này đã khiến Bí từ sợ hãi chuyển sang ghét bỏ mẹ. Ở độ tuổi lên 8, bé khác những bạn cùng lứa, bé không vui vẻ, bé hay buồn, hay tự cô lập mình với đám đông. 

Sai lầm khi đánh mắng con

Chuyên gia tư vấn Hồng Hà khẳng định, nếu phụ huynh nào suy nghĩ càng đánh, càng bôi nhọ có nghĩa là càng yêu con thì điều này là hoàn toàn sai lầm.

Không ít người xem việc đánh mắng con là một cách để thỏa mãn cơn giận dữ, sự bực tức nhất thời của bản thân. Làm tư vấn viên, chuyên gia đã gặp không ít những trường hợp ông bố bà mẹ lo lắng khi con tỏ ra không theo thậm chí ghét bỏ bố mẹ.

Sự đánh mắng vô cớ, thường xuyên sẽ khiến bé hoảng sợ, chán nản, thất vọng và xa lánh cha mẹ. Bạo lực là cách dạy dỗ thể hiện sự sai lầm, bất lực của cha mẹ đến trẻ. Không ít đứa trẻ vì bố mẹ đánh mắng nhiều nên đã thay tâm đổi tính, ù lỳ, nhút nhát hoặc hung hăng thích gây gổ. Từ ngữ dùng để bôi nhọ, sỉ nhục hoặc làm trầm trọng hóa khuyết điểm của con khiến đứa trẻ cảm thấy mình bị oan ức. 

Có rất nhiều nguyên nhân khiến cha mẹ đánh mắng con: do bé không nghe lời, do bực bội cáu gắt, cha mẹ giận cá chém thớt với con, do phương pháp dạy sai…  Cách dạy con tốt nhất là hãy trò chuyện và lắng nghe con nói, quát mắng hay đòn roi chỉ khiến bé chai lỳ và không ít trẻ sa chân vào con đường hư hỏng, vướng vào những tệ nạn xã hội.  Tôn trọng con là cách tốt nhất để khiến con coi cha mẹ như những người bạn lớn của mình. 

Cha mẹ cần là tấm gương lớn để con soi mình vào đó. Khi cha mẹ nổi nóng, tức giận, cáu gắt, mắng nhiếc thì vô tình con sẽ bắt chước lại cha mẹ theo cách của trẻ. Việc cha mẹ thường xuyên quát mắng, đánh đập con sẽ khiến con bị tổn thương thể xác, tinh thần. Một khi tinh thần của bé bị ảnh hưởng, bé sẽ tự ti, nhút nhát, mặc cảm về bản thân, mất niềm tin vào cuộc sống, người thân xung quanh.  

Tóm lại, cha mẹ cần tiết chế cảm xúc của bản thân, tuyệt đối không được giận cá chém thớt. Nếu con sai, cha mẹ cần giúp con sửa bằng cách phân tích phải trái đúng mực. 

Có không ít trẻ có biểu hiện rõ rệt khi bị cha mẹ đánh mắng như giật mình, ngủ mơ, nói mơ,  tim đập mạnh, trầm cảm, lầm lỳ… Trong mọi hoàn cảnh, cha mẹ cần lắng nghe con, tiết chế cảm xúc bản thân. Điều này sẽ giúp cha mẹ và con hiểu nhau, phụ huynh không mắng nhầm con, mắng oan con. 

---

Lúc bạn yêu cầu bé rời khỏi màn hình tivi, có thể bé sẽ bực dọc và hét lớn: ‘Con ghét mẹ’. Bạn không hiểu nổi vì sao bé vốn ngọt ngào lại thốt lên những từ đó với bạn.

Roi vọt không làm nên đứa con ngoan

"Thương cho roi cho vọt"

Nhà chị Lành Linh (Hoàng Mai, Hà Nội) mấy hôm nay vô cùng căng thẳng, vợ chồng chị hết lần này tới lần khác “gây hấn”, hục hặc với nhau. Lý do xung quanh chuyện “thằng cu Bin ngoan là thế, tự dưng có thói ăn trộm”. 

Anh chị đều làm trong công ty nước ngoài, thu nhập cao chót vót, thế nên cu Bin chẳng thiếu thứ gì, con muốn cái gì là bố mẹ đều chiều chuộng, đáp ứng. Nhưng duy chỉ có truyện tranh là anh chị không đồng ý cho con mua vô tội vạ.

 

“Truyện tranh bây giờ không biết đâu mà lần, có nhiều truyện dành cho trẻ con thế nhưng người lớn đọc cũng phải đỏ mặt. Ngoài Đô rê mon và mấy cuốn mình 'kiểm chứng', mình cương quyết không cho con đọc truyện tranh khác”, chị Linh chia sẻ. Và đó chính là lý do Bin “móc túi” mẹ để mua truyện.

Mấy lần chị để ý thấy vài đồng lẻ đi chợ “không cánh mà bay”, chị chắc mẩm do mình đãng trí. Nhưng một lần, chị “tóm sống” được quý tử đang nhăm nhe rút tiền trong túi mẹ. Thất vọng, buồn bã về con, chị gọi điện bắt chồng về sớm và tối đó, Bin lĩnh một trận đòn ra trò. 

“Tuy chỉ có 8 nghìn đồng nhưng đây là một thái độ và hành động vô cùng xấu xa, đánh con chẳng ai thích nhưng mình không kiềm chế được”, chị nói. 

(Ảnh minh họa)

Sau lần đó, cứ trên tivi hay có ai nói chuyện gì liên quan tới tật "táy máy", anh chị lại “nhiếc” con lại việc này. Những tưởng thằng con “sợ xanh mắt mèo” thế nhưng chị lại phải ra tay khi nhìn thấy con đang tung tăng cầm tiền ra mua truyện. 

Anh chị đau đầu vô cùng và không biết phải làm thế nào để xử tật này của con. Chị Linh chia sẻ: “Dường như đánh đòn không làm con rút được kinh nghiệm cho bản thân”. 

Bà nội của Bin chia sẻ: “Nhìn các con đánh cháu mình mà tôi thương vô cùng. Tôi không cho rằng đánh con là một cách giáo dục tốt”. 

Bà cũng đem quan điểm này chia sẻ với các con rằng “cho roi” không khiến trẻ ngoan hơn, đây được coi là bạo lực gia đình và sẽ gây hậu quả nghiêm trọng cho hành động, tâm lý và lối sống của con trẻ. 

Bố Bin cãi lại: “Các cụ nói rồi ‘thương cho roi cho vọt’ cơ mà? Đây là chuyện con dạy cháu, bà đừng can thiệp”. Thế là từ việc nọ xọ việc kia, cả nhà "chiến tranh lạnh".

Cùng nghe các mẹ chia sẻ việc "đánh con"

Chị Linh Thùy (Quận 1, TP- HCM) tâm sự, trước đây chị cũng hay đánh con: “Dù mình không muốn nhưng dường như nói, khuyên can không ăn thua, buộc lòng mình phải đánh con, đánh cho chừa, cho nhớ. Thế nhưng đúng là đòn roi không làm con ngoan hơn, con mình nên bướng bỉnh và lỳ đòn vô cùng”. 

Thời gian đó, Mít (6 tuổi) làm cả gia đình chị stress, lục đục. Rồi chị rút ra một kết luận rằng nếu có thể dạy con cái bằng lời khuyên và những phương pháp giáo dục không đòn roi là điều tuyệt vời nhất: "Còn nếu trường hợp bé quá hư, bạn cảm thấy không thể chấp nhận được và nếu cho rằng chỉ có đánh đòn mới có thể làm con ngoan hơn lên, thì cha mẹ hãy thi hành việc này một cách thích hợp, nghĩa là 'đánh đòn phải lý trí'. Nếu để cảm xúc lấn lướt, 'áp đảo' thì con cái không hiểu vấn đề và 'sai càng sai”. 

Chị Thanh Tâm (Bắc Linh Đàm, Hà Nội) chia sẻ trên diễn đàn trong vấn đề này đó là “Nếu con cứng đầu, bướng bỉnh nói 1 vài lần không nghe, quấy phá quá mức, cha mẹ chỉ nên thi thoảng đánh đòn con bởi khi đánh nhiều con sẽ dạn đòn. Và đương nhiên, đánh sẽ chẳng còn chút tác dụng nào nữa”. 

Chị nói rằng cha mẹ nên phân tích lỗi lầm, dạy bảo con kèm sau việc đánh đòn. 

Chị nghĩ lại thi thoảng vẫn phải nhờ tới "đòn roi" để dạy bảo hai đứa con của mình. Tuy nhiên, trước khi đánh con, bao giờ chị cũng phân tích cho chúng hiểu vì sao mà chúng bị đánh đòn. Chị nhớ lại: “Trước đây thời thơ bé, mình cũng ngoan lên bởi những trận đòn roi có lý của cha, lần nào bị ăn đòn mình cũng hiểu vấn đề mình sai ở đâu”. 

---

Trong cơn bực tức, mẹ lôi con xềnh xệch xuống cầu thang đánh con, bất chấp cả “danh dự” của con trước bàn dân thiên hạ.

Dạy con kiểu… kỳ dị

“Ai đánh con, con đánh nó lại ngay cho mẹ!”

Thấy Tuấn (6 tuổi) đi học về, mặt mũi xước xát, quần áo lấm lem, gặng hỏi chị Hoa (Tân Ấp, Hà Nội) được biết con bị bạn trêu xô ngã dúi dụi. Xót con, chị gằn giọng quở trách: “Bạn gì mà nghịch dại như thế chứ. Lần sau con 'hít le' bạn đó ngay nhé, không chơi với loại ý”.

Rồi hôm thì vở con bị xé, hôm thì tay con có vết bầm vì “bạn My ngồi cạnh cấu”, chị bực mình lắm. 

Hôm sau chị tới trường than phiền với cô giáo chủ nhiệm, cô chỉ cười nói: “Chị ơi, bọn trẻ con hiếu động lắm. Chị cứ yên tâm cho bọn trẻ ‘giao tiếp’, đó cũng là một cách học mà, không sao đâu chị. Thêm vào đó, chúng tôi sẽ hết sức lưu ý tới trường hợp của Tuấn”.

Thấy chị nằng nặc không đồng ý, cô giáo đành chuyển chỗ cho Tuấn sang ngồi một mình ở bàn cuối cho "an toàn". 

Tác động vào cô chưa đủ yên tâm, chị về nhà còn dặn dò, giáo huấn con đủ điều: “Từ bây giờ hễ có ai trêu, đánh, cấu con thì con cứ đánh nó ‘nhiệt tình’ cho mẹ. Con trai phải ghê gớm một tí chứ ai như con, gái chẳng ra gái, trai chẳng mạnh mẽ bằng trai”.

Mấy hôm sau vẫn thấy con trong bộ dạng tay có nốt vì “bạn My cấu đùa”, chị bực mình lắm bảo: “Tuấn kém nhỉ, kém hơn cả em của mình rồi. Em bị làm sao còn biết phản ứng lại, Tuấn là búp bê, là con gái rồi”. 

Cha mẹ nên nhớ rằng tầm tuổi này con trẻ còn rất non nớt, việc mắng chửi, thóa mạ thậm chí đánh con trước 

đông người sẽ đè bẹp cái tôi đang hình thành của con (Ảnh minh họa)

Những câu nói so sánh vô tình của chị khiến bé cảm thấy căng thẳng, xấu hổ và buồn bã. 

Một lần, chị hàng xóm hớt hơ hớt hải chạy sang mách tội Tuấn, chẳng là Tuấn đang ngồi chơi với bạn hàng xóm, hai anh em chơi trò người nhện và ô tô. Khi đó, em bé kia mượn anh Tuấn ô tô để chơi nhưng anh không cho còn “binh” cho em một cái khóc ré lên vì đau.

Chị Hoa còn hỉ hả: “Đồ chơi của anh, anh không cho mà em cứ đòi thì bị ‘tẩn’ là đúng rồi còn gì?”

Chị hàng xóm tắt ngấm, chẳng nói được câu nào, lủi thủi về nhà. Đến khi chính bà nội là "nạn nhân" của con thì chị mới giật mình về cách dạy của mình có vấn đề. 

Con mạnh mẽ ở đâu chưa thấy nhưng thấy quá rõ khi con ngày càng hư và không biết nghe lời. Một lần Tuấn đòi bà nội mua cháo sườn cho ăn nhưng lúc ra cháo sườn hết chỉ còn cháo trai, mang về cho cháu ăn.

Thấy bà mua không đúng ý, bé cáu gắt, lườm nguýt bà ra mặt. Thấy cháu khó tính, bà nội mới dọa: “Con mà hư là bà mách mẹ đấy”. 

Ấy thế mà nghĩ thế nào bé xông ra đánh đốp một cái đau vào ngực bà. Bà nội bất ngờ vì "thằng Tuấn bình thường ngoan lắm, hiền lắm, thế mà..."

Từ kỳ dị tới kinh dị

Đón con ở cổng trường, vừa nhận được kết quả học tập của bé Bình (7 tuổi), chị Liên (Tân Mai, Hà Nội) lôi xềnh xệch con lên vỉa hè, trước mặt bao nhiêu phụ huynh khác, chị thét lên: “Mày quỳ xuống cho tao”.

Thấy con e dè, run như cầy sấy, mắt liếc dọc liếc ngang nhìn quanh, chị càng hét to hơn: “Ngay”.

Bình quỳ thụp xuống, hai tay bưng mặt khóc: “Con xin lỗi”. 

Không chờ con nói dứt lời, chị lấy tay tát liên tiếp vào mặt vào mông con, khiến tiếng khóc yếu đuối của con trở thành tiếng gào "xin mẹ ạ". Ai ai đứng đó cũng thấy ái ngại. 

Vừa đánh con, chị vừa nói: “Tao nuôi mày ăn học để mày được điểm 6 à? Trước đây chúng tao khổ sở chứ có được sướng như mày đâu mà học vẫn giỏi. Mày học thế này khác nào bôi tro trát trấu vào mặt chúng tao. Khóc này, khóc này”. 

Cách dạy con nhà chị Phương (Giảng Võ, Hà Nội) cũng "phát xít" chẳng kém. Biết Long (8 tuổi) trốn học thêm đi chơi điện tử, chị không giữ được bình tĩnh lôi con ra trước cổng nhà bắt con tụt quần, úp mặt vào tường.

“Tôi làm thế để cậu còn biết xấu hổ, con mà học dốt thì sau này con chẳng làm được trò trống gì, nhục lắm con ơi, nhục hơn thế này nhiều”, chị hét lên như vậy trước sự chứng kiến của bao nhiêu người. 

Kết

Trả lời về vấn đề này, các chuyên gia tư vấn tâm lý cho rằng, việc cha mẹ dạy con bằng bạo lực như những trường hợp trên là hết sức sai lầm. 

Sai lầm sẽ thể hiện ra rất rõ ở con trong một quãng thời gian ngắn. Thấy xót con bị bạn trêu chọc, cha mẹ xui con đánh lại và cứ nghĩ thế là hay nhưng điều này chẳng khác gì vẽ đường cho hươu chạy, dạy con phải bạo lực, làm bạn với bạo lực là đúng.

Rồi khi thấy con trẻ học chưa tốt, mắc sai lầm, cha mẹ nóng giận, không giữ được bình tĩnh và trút giận lên đầu con. 

Cha mẹ nên nhớ rằng tầm tuổi này con trẻ còn rất non nớt, việc mắng chửi, thóa mạ thậm chí đánh con trước đông người sẽ đè bẹp cái tôi đang hình thành của con. Chắc chắn rằng bé sẽ không thể mạnh mẽ hơn, không ngoan hơn, không được như cha mẹ mong muốn, ngược lại bé còn tự ti, sợ sệt, nhút nhát, hay xấu hổ, mặc cảm.

---

“Thương cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi” là chân lý trong cách dạy con của nhiều gia đình. 

Chị Tuyết cũng ủng hộ quan điểm này và triệt để áp dụng.

Bi kịch trẻ nhờn đòn roi

Khoái… bị đánh ngoài đường

“Thương cho roi cho vọt” - với quan niệm đó, không ít phụ huynh vẫn áp dụng đòn roi trong việc giáo dục con cái. Không những bộc phát trong lúc nóng giận, nhiều ông bố bà mẹ coi việc dùng đòn roi với con là biện pháp cần áp dụng mỗi lúc bảo con không nghe, hay ra tay với con bằng trận đòn “thiếu chết” để giúp con tiến bộ. Nhưng đây chính là nguyên nhân nhiều phụ huynh tự đẩy mình vào bi kịch bất lực khi đứa con nhờn đòn roi.

Bị chỉ bảo bằng bạo lực, trẻ dễ trở nên lỳ đòn và càng khó giáo dục. (Ảnh minh họa)

Câu chuyện của một người phụ nữ tên Trâm, 41 tuổi ở TPHCM chia sẻ tại một buổi chuyên đề về dạy con làm nhiều người phải suy ngẫm. Chị kể, sợ con hư sau này khó uốn nắn nên từ khi con còn nhỏ, những lúc quát nạt không xong, vợ chồng chị thường dùng bạo lực đối với con như tát, véo tai, đánh đòn… Mức độ “ra đòn” ngày càng tăng theo tuổi của con.

Anh chị cũng chẳng khi nào nhìn nhận lại việc đánh đòn có hiệu quả không, chỉ thấy con mình càng ngày càng bướng, bướng thì lại bị đánh. Chỉ gần đây, khi con bước vào độ tuổi lớn, chị thấy rõ đòn roi không làm cháu sợ mà cháu còn cố tình lặp lại những sai phạm vừa bị “xử lý” của mình theo kiểu công khai, thách đố. Cháu còn bất cần nói với người họ hàng: “Chẳng sợ gì hết, cùng lắm là bị uýnh, ông bà ấy giỏi thì uýnh chết”.

Khi người mẹ này nhận ra con mình đã mắc chứng lỳ đòn thì chị phải đối diện với sự thật rằng mọi cách tiếp cận khác với cháu như nói chuyện, trao đổi... đều quá khó vì không nhận được hợp tác của cháu.

Tình cảm của chị Trâm rất giống với câu chuyện của một ông bố ở Nghệ An. Đứa con gái của người bố này học rất giỏi nhưng khi lên cấp 2, ở độ tuổi bộc lộ cá tính, cháu có những hành vi mà theo cha mẹ là rất “chướng tai gai mắt” như phản ứng lại người lớn, thích tụ họp bạn bè… nên ông bố thường xuyên đánh đòn con.

Một lần quá tức giận vì đứa con trốn đi chơi,ông bố lôi cô con gái ra giữa đường đánh đập, kêu nhiều hàng xóm ra xem nghĩ rằng để con chừa, không dám lỳ mặt. Đến khi đánh mệt người, ông bố đề nghị đứa con xin lỗi rồi sẽ tha nhưng… cô con gái không hé răng nửa lời.

Những lần sau, chỉ cần thấy bố nổi giận, đứa con còn chủ động ra đứng ngay trước nhà sẵn sàng chờ đòn. Chẳng còn xấu hổ hay lo bị người khác cười nhạo, cô con gái 14 tuổi thách thức: “Bố đánh ngoài này mọi người nhìn thấy cho thỏa lòng”.

Trường hợp ông bố ở Long An lên TPHCM tìm đứa con bỏ nhà đi bụi và “cầu cứu” đến các chuyên gia tâm lý còn đáng sợ hơn. Ông kể, khi nhỏ bị đánh con thường khóc lóc và xin lỗi nhưng sau đó cháu bất cần và còn có biểu hiện thích... ăn đòn, kể cả khi bị bố đánh trước mặt người khác. Ông bố trở nên bất lực trong lần cuối cùng khi chuẩn bị biết mình bị đánh, cháu tuyên bố: “Ông nói thì phải đánh cho đủ một trăm cái nha!”.

Trước khi bỏ nhà đi, cháu còn nói với mọi người chẳng qua mình yếu hơn bố, còn nếu to khỏe hơn thì sẽ phản kháng lại, không để ông động được đến người mình.

Đừng chà đạp cái tôi của trẻ

Theo các chuyên gia tâm lý, khi cha mẹ đánh đòn hay áp dụng những cách giáo dục dục xúc phạm đến trẻ, đứa con sẽ trở nên lỳ đòn do các em “nhờn thuốc”. Khi đó đứa trẻ trở nên lỳ lợm hơn, dám thách thức người khác vì các em chấp nhận việc mình sẽ bị đánh, bị bạo hành thân thể nên chẳng còn gì để sợ. Khi đứa trẻ lỳ đòn thì những phương pháp giáo dục khác rất khó vì đứa trẻ đã đánh mất niềm tin, thậm chí là lòng tự trọng của mình. Các em sẽ không còn xấu hổ, lo sợ các hành vi của mình có được người khác chấp nhận hay không.

  Đòn roi làm tổn thương sâu sắc đến sự phát triển của trẻ. Trong ảnh: Một đứa trẻ ở Đăk Lắc với những vết thương do cha đánh đập vì tội lấy trộm 10.000 đồng (Ảnh: Mai Khôi)

ThS Trần Thị Ái Liên, cố vấn chính sách của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, từng giảng dạy tại Universty of California (Mỹ) cho hay rất nhiều cha mẹ ở Việt Nam dùng đòn roi để thể hiện quyền hành với con cái. Họ ít biết rằng khi bị la rầy, trách mắng hay đánh đập con người ta sẽ tiết ra một loại hoóc môn độc hại cho cơ thể mang tên Cortisol (còn được hiểu là hoóc môn gây căng thẳng). Điều này làm trẻ chậm phát triển toàn diện, có thể chất nhỏ bé, yếu đuối hơn và có thể là kém thông minh hơn.

Theo bà Liên, trong gia đình cần có những quy tắc ứng xử giữa cha mẹ và con cái dựa trên cơ sở tình thương chứ không phải bằng bạo lực. Đặc biệt cần giúp con hiểu về việc đúng sai của mình bằng nhiều biện pháp như lời nói nhẹ nhàng, phân tích đúng sai, cơ sở khoa học… và cần cho con thời gian để sửa lỗi.

“Đặc biệt cha mẹ phải cho con thấy chỉ có hành động xấu, còn đứa con luôn tốt. Và hãy để trẻ phân bua vì sao con lại làm như vậy và con muốn điều gì”, bà Liên nhấn mạnh.

Bà Nguyễn Thị Mỹ Linh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu - Ứng dụng Tâm lý và Truyền thông cộng đồng TPHCM bộc bạch, trẻ cũng có cái tôi, có lòng tự trọng như người lớn nên việc bị người thân đánh đập, xúc phạm - nhất là điều này lại diễn ra trước mặt mọi người - đồng nghĩa với việc lòng tự trọng của trẻ bị tổn thương. Khi bị phạt, trẻ có thể sợ nhưng trong tâm lý vẫn ngấm ngầm chống đối.

Nếu người lớn làm cho trẻ đánh mất lòng tự trọng của mình thì trẻ sẽ trở nên bất cần không còn muốn cố gắng, vươn lên trong học hành, cuộc sống. Vì thế, dù phạt hay mắng mỏ trẻ, người lớn cũng phải lưu ý giữ thể diện cũng như giá trị cho trẻ. Cũng đừng gieo vào lòng các em những ký ức kinh hoàng, có thể đi theo trẻ suốt cuộc đời.

Em Nguyễn Duy Hải, thủ khoa đầu vào Trường ĐH Ngoại thương năm 2011 tâm sự rằng, khi lên lớp 8, có thể vì sự tò mò của một đứa trẻ mới lớn và bản tính ham khám phá” nên em sa vào việc mê chơi game, bố mẹ nhiều lần phải nhắc nhở. Nhiều đứa trẻ khác mê chơi bị bố mẹ đánh đập nhưng Hải may mắn khi bố mẹ không dùng đến đòn roi.

“Bố đã dẫn em đi phụ hồ cùng với bố để hai bố con trò chuyện và để em thấm thía được sự vất vả, nhọc nhằn khi kiếm được đồng tiền. Khi nhìn những giọt mồ hôi của bố, em tự hứa không ham chơi nữa, sẽ lo cho việc học”. Với cậu học trò ngày ấy, phương pháp không dạy con không đòn roi của bố cũng là động lực để cậu không ngừng cố gắng trong cuộc sống.

Cho con đi học, mẹ lo ngay ngáy

Rối ruột vì sợ con bị cô "bắt nạt"

Là một bà mẹ rất quan tâm đến con cái nhưng vì lương thấp nên chị Liên không thể đưa bé Quyên tới các lớp học “hàng hiệu” được trang bị camera. Chị đành gửi bé tới lớp học mầm non tư thục với học phí tương đối dễ chịu. Thế nhưng càng ngày, thông tin về các bé bị cô giáo ngược đãi, bạo hành... cũng khiến chị lo ngay ngáy.

Hàng ngày, sau khi con đi học về, chị tỉ mỉ quan sát từng cm trên da thịt con để xem liệu con có bị cô giáo đánh hay bạn bè cấu véo gì không. Nếu có dấu hiệu gì bất thường, hôm sau chị đến tận nơi “truy” cô giáo.

Không chỉ “quan sát từng cm”, chị còn hỏi han kĩ lưỡng bé Quyên với các câu hỏi kiểu như: “Hôm nay cô giáo "bắt nạt" con không, cô có cấu véo con không, cô có mắng con không,…”. Tất cả các câu hỏi như vậy, bé Quyên đều lắc đầu không khiến chị rất an lòng.

Thế nhưng có một điều khiến chị thắc mắc đó là bé sợ cô hơn sợ cọp. Cứ nhắc đến tên cô An là bé giãy nảy lên. Thấy con sợ cô, nhiều lúc chị lấy cô dọa để bắt bé ăn. Những lúc đó, y như rằng bé ngoan ngoãn ngồi ăn với hàng nước mắt ròng ròng trên má.

Tuy có thắc mắc nhưng chị không quá bận tâm vì chị biết đứa trẻ nào cũng nể sợ cô giáo và “coi bố mẹ chẳng ra gì”. Rồi đến một ngày, chị giật mình vì sự thiếu tinh ý của mình.

Hôm đó bé tự dưng quấy khóc, chị nói gì bé cũng không nghe. Bực mình, chị đánh nhẹ vào mông bé. Bé sợ quá rối rít van xin: “Con xin mẹ, con biết rồi, con không ăn bánh mì đâu. Con ngoan rồi”.

Chị giật mình hỏi lại mới biết hóa ra một lần con quậy nghịch thì cô đánh mông và gọi là “ăn bánh mì Big C”. Lần sau, mỗi khi con không ngoan là cô dọa cho "ăn bánh mì". Và nó trở thành nỗi ám ảnh trong đầu con.

Sợ cô giáo "bắt nạt" con là nỗi lo của tất cả các mẹ khi cho con đi học. (Ảnh minh họa)

Trường hợp của bé San San - con chị Thủy, đi mẫu giáo cũng là một câu chuyện khiến chị rối lòng. Gửi con đi học, mỗi chiều đón về chị đều được các cô niềm nở thông báo "Con ăn hết veo, không khóc..." nhưng mỗi sáng khi chị chuẩn bị đưa con đến lớp thì San San lại kiếm cớ muốn được ở nhà. Hoặc đến lớp rồi thì len lét nhìn và lẽo đẽo theo cô vào lớp. 

Chị Thủy ban đầu cho rằng các cô quản chừng ấy con trẻ thì cũng phải có chiêu thì quản mới ổn. Miễn sao những phương pháp đó của các cô không quá ảnh hưởng đến tâm lý cũng như thể chất của con trẻ. Chị Thủy còn mừng thầm vì từ ngày con đi lớp, về nhà cứ răm rắp ngồi ăn. Cho đến một hôm, Sam Sam bỗng dưng đang ngồi ăn thì bê bát cơm ra góc cửa cố gắng nhét cho kì hết chỗ cơm còn lại vào miệng, sau đó Sam Sam dốc ngược bát và "báo cáo": "Hết rồi ạ" thì chị Thủy té ngửa vì hành động kì quặc của con.

Cuối cùng hỏi ra thì chị mới biết Sam Sam là đứa hôm nào cũng ăn chậm và lâu, cho nên cô giáo thường phạt bằng cách bắt con đứng ở trước cửa lớp cho đến khi nào ăn xong mới được vào. 

Bố mẹ học cách phát hiện

Vốn là người ghê gớm, chị Liên nổi khùng khi phát hiện “tuyệt chiêu” của cô giáo để đánh đập trẻ nhỏ. Chị đến tận trường làm ầm ĩ mọi việc và yêu cầu nhà trường phải cho cô giáo nghỉ việc. Vì sợ chị làm to chuyện cũng như sự việc không hay đến tai nhiều phụ huynh khác, hiệu trưởng đành cho cô giáo chủ nhiệm lớp bé Quyên nghỉ dạy.

Sau khi “hạ nhiệt”, chị Liên mới bình tĩnh suy nghĩ. Có thể chị khiến cô giáo An bị nghỉ việc nhưng chị không thể ngăn chặn được tình trạng các cô dùng nhiều “chiêu khác” để đánh con trẻ.

Chị tâm sự: “Có rất nhiều cô giáo tốt, tận tâm với trẻ em nhưng vẫn còn tồn tại những kẻ thiếu lương tâm. Và tôi phải nói thật, họ luôn có cách qua mắt phụ huynh và nhà trường. Vì vậy, chính phụ huynh mới là người bảo vệ cho các con bằng sự sát sao của mình”.

Chị chia sẻ, sau sự cố “bánh mì”, chị cho bé Quyên chuyển sang trường khác. Nhưng thay vì những câu hỏi “quan liêu” như trước đây, chị thường xuyên tâm sự với con, hỏi han kĩ lưỡng về từng cô giáo, về từng bạn học. Chính vì vậy, hôm nào con bị véo tai, bị quát mắng, chị đều “điều tra” nhanh chóng. Chị lẳng lặng tới “tâm sự” với cô giáo. Và chị biết sau vài lần “tâm sự”, cô giáo không dám “xuống tay” với các bé dù rất bực mình.

Chị Thủy cũng rất lo lắng sau khi phát hiện ra “tuyệt chiêu” của cô giáo. Nhưng thay vì hành động, chị dành nhiều thời gian suy nghĩ rồi mới quyết định gọi riêng cô giáo để nói chuyện. Chị khéo léo không nhắc gì đến chuyện cũ và chỉ “gửi gắm” bé San San cho cô với lời lẽ thống thiết. Không biết vì cảm động hay vì xấu hổ, cô giáo thay đổi tâm tính và chăm sóc các bé tốt hơn.

Sau vài lần theo dõi, chị Thủy tạm yên tâm. Nhưng chị không tin tưởng lắm vào biện pháp của mình vì cho rằng biện pháp chưa đủ mạnh. Có thể cô giáo “tận tâm” được vài hôm rồi đâu lại vào đó. Mà chị không có thời gian để ngày nào cũng theo dõi được. Chính vì vậy, bây giờ chị vẫn đau đầu nghĩ những biện pháp triệt để hơn.

---

Đọc tâm sự của một bà mẹ và nỗi lo cô giáo đánh con khi đi học.

Thất kinh với những bà mẹ nuôi dạy con kiểu “độc tài”

Bữa ăn là… đòn roi và nước mắt

Mỗi khi nghe tiếng bé Thảo – con chị Linh (Đống Đa – Hà Nội), khóc thét, cùng với đó là tiếng mắng mỏ, tiếng tét con đen đét của chị… là hàng xóm đoán ngay “Hai mẹ con nhà ấy lại đang đánh vật với nhau. Con bé lại nôn trớ gì rồi…”.

Bất cứ ai được mục sở thị bữa ăn của bé Thảo, cũng không khỏi giật mình phương pháp “cứng rắn và kiên quyết” ép con ăn của chị Linh. Theo chị Vy – một người hàng xóm của chị Linh, cho biết: “Trước khi đến bữa ăn, chị Linh để ngay bên cạnh tô cơm xay là một cái chậu nhỏ, một tệp giấy ăn và quan trọng là một cái lược cỡ lớn. Lúc đầu ai cũng tò mò nhưng sau đó mọi người mới giật mình ngã ngửa vì phương pháp ép con ăn không giống ai của chị ấy”.

Qua nhiều lần đã chứng kiến, chị Vy kể rằng bé Thảo vốn lười ăn. Trong khi ăn lại hay có tật nôn trớ. Nhiều khi vì không muốn ăn bé cố tình nôn ọe để mẹ dừng cho ăn. Ban đầu chị Linh còn nhượng bộ, dừng cho con ăn. Nhưng sau đó, “bắt được bài” của con, hễ thấy bé Thảo chuẩn bị phát ra tiếng ọe là chị cầm chiếc lược lên tét một phát vào má kèm theo câu quát: “Nuốt ngay”.

Ảnh minh họa

Còn khi bé nôn trớ thì một tay chị cầm chậu hứng, tay kia cầm lược phát mạnh vào má con để lại những vệt hằn đỏ ửng. Với chị Linh “chỉ có đánh thế thì con bé mới dừng nôn trớ”. Có bữa cho con ăn gần xong, thì bé Thảo trớ ra bằng hết, chị Thảo bực mình, mắng không hả giận, chị lôi con ra ngoài cổng, đóng sập cửa lại để mặc con khóc giữa trưa nắng.

“Nhiều hôm chứng kiến cảnh cô ấy cho con ăn rồi cầm chiếc lược to đùng tét đen đép vào hai bên má con bé mà tôi hết hồn. Có hôm con bé đang cơn nôn trớ, nhìn thấy mẹ trừng mắt, sợ bị đánh nên nó dùng tay bịt miệng lại, rồi nuốt ngược trở vào.

Góp ý với cô ấy thì cô ấy bảo ‘Em cũng xót con lắm chứ nhưng không làm thế nó bắt nạt mẹ, ăn được miếng nào là cho ra miếng ấy’. Tôi cũng có nói với cô ấy có nhiều cách để con ăn vui vẻ nhưng cô ấy nhất định bảo rằng: Phải như thế thì con mới vào khuôn phép” - chị Vy nói.

Cũng có kiểu ép con gần giống như chị Linh, nhưng chị Thanh (Văn Chương – Hà Nội) lại khiến người chứng kiến phải thất kinh theo kiểu khác. Người mẹ này không dừng lại ở việc dọa dẫm, đòn roi để ép con ăn mà chị còn bắt con… ăn lại những thức ăn mà bé đã trớ ra.

Bé Nam – con trai chị Thanh, 5 tuổi, không phải là đứa trẻ gầy gò, nhẹ cân hoặc suy dinh dưỡng nhưng chị vẫn muốn con ăn nhiều để béo hơn. Chị Thanh cho rằng bữa nào con cũng phải ăn đủ khẩu phần “một bát cơm xay” đủ tôm, cua, thịt, rau củ… thì mới khỏe. Bởi thế, trước mỗi bữa ăn, chị Thanh bắt con ngồi ngay ngắn vào bàn và không quên một câu nạt nộ: “Con không ăn hết là mẹ phạt, mẹ đuổi khỏi nhà, mẹ không nuôi nữa”. Kết quả là bữa ăn nào bé Nam cũng xanh lét mặt sợ hãi, cố ăn cho hết nhưng ăn tới khi gần xong bữa thì bé lại trớ ra bằng hết…

Em chồng chị Thanh không khỏi rùng mình khi chứng kiến kiểu ép con ăn “độc tài” của chị dâu: “Có lẽ vì tâm lý sợ mẹ nên phải cố nuốt nên cứ gần hết bữa là thằng bé lại nôn hết ra. Chị tôi bình thản lấy luôn cái bát còn chút cơm xay và hứng những gì con trớ. Sau đó, chị đặt vào chỗ cũ và đưa mắt nghiêm khắc nhìn con…

Nhiều hôm chứng kiến chị bắt con ăn những gì cháu trớ ra mà cả nhà tôi phải lợm họng, bụm miệng chạy vào nhà vệ sinh. Thằng bé khóc xin mẹ thì chị trực tiếp xúc cho con ăn từ cái bát bé trớ ra đó”.

Ảnh minh họa

Nuôi dạy con kiểu “quân phiệt”

Bé Bo bốn là đứa trẻ có phần bướng bỉnh do có thời gian được ông bà nội cưng nựng. Sợ sau này con quen thói rồi sinh ngỗ ngược cho nên khi thấy con đã đến tuổi dạy bảo được, thì chị Giang (Thanh Xuân – Hà Nội) quyết đưa con vào khuôn khổ. Chị cho rằng: “Bây giờ không uốn nắn đi thì mai này làm sao mà dạy bảo được”. Chính bởi vậy, để con nghe lời, chị áp dụng luật “dùng roi để trừng phạt và nhốt trong phòng cho nhịn đói”.

Dù cả nhà thương con, xót cháu không đồng tình với phương pháp dạy con của chị nhưng chị nhất mực: “Nếu con không nghiêm khắc, sau này cháu hư hỏng ai sẽ chịu trách nhiệm?”. Trước lý lẽ cứng đanh như thép, cả nhà chỉ còn biết ngồi im nhìn cháu bị mẹ dùng “quân lệnh” đưa vào khuôn khổ.

Ngày đầu, cả nhà choáng váng khi thấy chị bắt con tự vả vào miệng thật đau khi đi chơi về không chào hỏi ai. Chị không ngại ngần trừng phạt con ngay trước mặt khách. “Khi thằng bé chưa vả đủ vào miệng 50 cái thì mẹ nó nhất định không cho vào nhà” – mẹ chồng chị Giang nói.

Rồi có những hôm, vì con nghịch ngợm làm vỡ chiếc bình hoa, chị nhốt thằng bé vào phòng, để nhịn đói cho tới tận bữa cơm chiều. Con phạm lỗi, chị đánh. Tùy theo mức độ nặng nhẹ chị quy ra số roi tét vào mông con. Nếu con khóc, chị cho vào phòng, khóa trái cửa mặc kệ. Chị cho rằng: “Khóc được lúc, mệt là thôi. Còn hư hỏng rồi là không thể chỉnh lại được”.

“Chưa thấy biện pháp của con dâu tôi hay đến thế nào, thằng sẽ ngoan ngoãn ra sao nhưng mỗi lần nhìn thấy mẹ là nó mặt xanh tái mét, ngồi im một chỗ. Nó cũng không gần gũi và rịn mẹ như trước” – mẹ chồng chị thở dài cho hay.

---

Với suy nghĩ phải nghiêm khắc con mới nên người, nhiều bà mẹ đã nghĩ ra các kiểu dạy con nghiêm khắc đến kỳ dị.

Các kiểu dạy con nghiêm khắc đến kỳ dị

Là tín đồ của Internet nên chị Hương suốt ngày lang thang trên mạng, đọc các vụ án giật gân. Và chị phát hiện ra, tội phạm ngày càng trẻ hóa. Chị kết luận, dạy con bây giờ vô cùng khó khăn. Bố mẹ dù có quan tâm con đến mấy thì tác động cũng không thể lớn bằng môi trường sống và bạn bè.

Mà môi trường sống và bạn bè là những điều các bậc phụ huynh ít kiểm soát được nên chị tin rằng bố mẹ cần nâng cao vai trò của mình trong việc giáo dục con cái. Điều đó có nghĩa, chị phải tuyệt đối nghiêm khắc khi dạy con.

Vì thế, bé An từ khi chào đời đã sống trong chế độ “phát xít” mà chị đặt ra. Bé quấy khóc, chị cấm không ai được tới dỗ dành. Bé lười ăn, chị không ép. Với chị “Phải để nó đói dài ra thì nó mới chịu ăn”. Nói chung, bé rất xa lạ với hai từ nâng niu, ân cần.

Bé càng lớn, chế độ giáo dục mà bé được nhận ngày càng nghiêm khắc và kỳ dị. Khi bé học lớp 1, một lần vì thèm ăn kem, bé ăn trộm 5.000 đồng của chị. Chị không những không ôn tồn khuyên bảo con mà đưa ra quyết định vô cùng kỳ dị.

Chị mua cả đống kem về nhét đầy tủ lạnh. Chị bắt bé ăn tới lúc hết kem thì mới được dừng. Chị bảo phải như vậy, bé mới thấm thía được hết sai lầm và cạch đến già. Ăn tới cái thứ 5, bé chịu hết nổi, khóc lóc cầu xin, chị vẫn lạnh lùng bắt bé tiếp tục.

Cuộc trừng phạt bằng kem của chị Hương không kéo dài được lâu. Sau gần một tiếng ăn kem, bé An bỗng trợn ngược mắt, lăn đùng ra giãy đành đạch. Ban đầu chị nghĩ bé làm trò để thoát án phạt. Nhưng sau vài phút, thấy bé nằm im, mặt mũi xám ngoét, chị mới lo lắng và đưa con đi bệnh viện.

Không cần bác sĩ kết luận, chị cũng biết vì chị bắt ăn quá nhiều nên bé bội thực. Nếu ăn thêm chỉ cần một cái nữa, dạ dày của bé thậm chí có nguy cơ vỡ. Nhưng rất may, vì đưa bé đến bệnh viện kịp nên điều xấu nhất đã không xảy ra.

Tuy nhiên, chị vẫn phải vất vả thêm một thời gian nữa vì bé dù tai qua nạn khỏi nhưng lại mắc chứng chảy máu dạ dày. Nguyên nhân vẫn là do chị ép bé ăn kem quá nhiều. Vừa mất thời gian, vừa mất tiền bạc, công sức, vừa thương con, chị Hương thề sẽ dần dần bỏ cách giáo dục con hà khắc.

Chị Hoa cũng có quan điểm dạy con thì cần phải nghiêm khắc. Với chị, bố mẹ nghiêm khắc, con mới thành tài được. Mỗi khi bé mắc sai lầm, chị không bao giờ ngọt ngào khuyên bảo con. Việc đầu tiên chị làm là sai con đi lấy chiếc roi dựng ở góc nhà. Chị để con làm quan tòa, tự quyết hình phạt mà con đáng nhận.

Nếu bé đưa ra số roi đúng ý chị, chị gật đầu rồi xuống tay. Nếu bé nói số roi lớn hơn, bé sẽ phải hứng chịu toàn bộ. Còn nếu bé “đánh giá” thấp lỗi lầm của mình, số roi bé phải nhận sẽ tăng gấp rưỡi. Và chị chính là người “thực thi pháp lệnh”.

Chịu nhiều thống khổ, bé Kim vẫn chịu đựng được. Nhưng có lẽ, bé không thể ngờ rằng có lúc mình rơi vào hoàn cảnh trớ trêu đến vậy. Chuyện là một lần bé cùng mẹ đến nhà cô bạn thân của mẹ. Bé lỡ tay đánh vỡ chiếc bình quý của chủ nhà.

Chị đã phạt con bằng cách bắt bé đi xin tiền. Bé không được xin ông bà, họ hàng mà phải ra đứng ngoài đường xin người lạ như một hành khất. Chị ép bé xin lúc nào đủ 2 triệu đền cho chủ nhà mới thôi.

Sau hai ngày, cứ hết giờ đến lớp lại phải đi xin tiền, bé tự dưng gặp bạn học. Vì vẫn còn là trẻ con nên các bé cùng lớp tha hồ trêu chọc Kim. Thậm chí, bọn nhỏ còn làm vè truyền tay nhau đọc khiến bé “nổi tiếng” cả trường.

Xấu hổ, bé tìm cách tự tử nhưng may mắn được anh hàng xóm cứu thoát. Bé hận mẹ tới mức nhất định không chịu về nhà. Bé đòi đi bụi. Thương con và tự trách bản thân không quyết liệt với vợ, chồng chị tạm đuổi vợ vắng nhà vài hôm. Khi chỉ có hai bố con, bé mới dốc hết bầu tâm sự. Với bé, mẹ chẳng khác gì ác quỷ. Bé muốn tránh xa mẹ càng lâu càng tốt.

Nhìn đứa con mới 7 tuổi đã phải sống cuộc sống “tù đày”, bố bé thương con tới rớt nước mắt. Anh tự hứa sẽ tìm mọi cách để bù đắp cho con. Và đặc biệt, anh sẽ quyết liệt ngăn chặn cách giáo dục hà khắc của vợ.

---

Gặp nhà thiết kế thời trang có nhiều bí quyết dạy con hay