Những vật dụng mẹ phải sắm khi con ăn dặm

Chế biến thức ăn riêng cho bé cần sự tỉ mỉ và vệ sinh. Bé lại không ăn quá nhiều. Do đó các bà mẹ có thể tận dụng những đồ dùng nhà bếp hoặc mua mới những thiết bị chuyên dụng nếu có điều kiện.

Dưới đây là danh sách những đồ dùng mẹ cần phải mua:

Đồ để chế biến

1. Nồi hấp

Khi chế biến bằng cách hấp, vitamin có trong các loại rau, quả, củ sẽ không bị phân hủy.

Nếu không có điều kiện, các mẹ có thể sử dụng vỉ hấp đặt trên nồi nước sôi là được.

2. Máy xay sinh tố

Máy xay sinh tố hoặc bộ xử lý thực phẩm, giúp mẹ thuận lợi hơn trong quá trình tự chế biến thức ăn cho bé.

Thức ăn của bé khi bắt đầu ăn dặm cần được chế biến mềm, mịn, nhuyễn. Các loại rau quả củ cần được luộc hoặc hấp chín sau đó cho vào máy xay hoặc nghiền nhuyễn. Lưu ý đối với một số loại quả cần phải lọc qua rây để bỏ bớt chất xơ hoặc khó tiêu.

Nếu mẹ nào có điều kiện thì có thể sắm máy xay sinh tố cầm tay, rất thuận tiện để chế biến thực ăn với lượng nhỏ và ít, phù hợp với bé đang ăn dặm.

3. Hộp thức ăn để tủ lạnh

Các loại hộp nhựa và có nắp với nhiều kích cỡ.

Để trữ đông với số lượng ít: người mẹ có thể tận dụng các khay làm đá. Loại này sẽ giúp người chế biến dễ lấy thức ăn. Sau đó rã đông bằng lò vi sóng.

4. Túi bảo quản thực phẩm trong tủ lạnh hoặc khay trữ đồ ăn đông lạnh cho bé.

5. Các vật dụng khác như

- Nạo vỏ: Được sử dụng đối với một số thực phẩm (quả; củ) cần bỏ vỏ.

- Các vật dụng để trộn bằng tay: Máy đánh trứng hoặc đơn giản nhất là sử dụng thìa

- Rây lọc

- Các vật dụng chế biến gia đình khác…

Đồ phục vụ cho bữa ăn của bé

1. Ghế ăn

Khi mới bắt đầu có thể cho bé sử dụng loại ghế ngả với nhiều góc khác nhau.

Khi bé đã ngồi chắc chắn có thể chọn cho bé loại ghế cao (ngồi độc lập) hoặc loại ghế kẹp giúp bé có thể ăn cùng gia đình.

Ghế cao, giúp bé ngồi ngoan khi ăn. Nếu bạn luyện cho bé thói quen ngồi trên ghế ăn ngoan ngay từ đầu thì sau này, bạn có thể tránh được vất vả khi phải cho con ăn.

2. Bát và thìa

Bát: Khồng cần thiết phải quá to. Nhưng nên được làm từ nhựa dẻo, cách nhiệt và có tay cầm thuận tiện cho cả mẹ và bé sau này.

Sau này nếu muốn để bé tự xúc, bé sẽ cần có loại bát có đế dính. Đế dính này sẽ dính chặt với lớp đế dính có sẵn trên ghế ăn riêng của bé.

Thìa: Chọn loại thìa nông và phù hợp với miệng bé

Có loại thìa và bát có thể đổi màu khi gặp nhiệt độ.

3. Cốc uống nước

Có thể cho bé tráng miệng với cốc và thìa hoặc loại cốc có nắp đậy và tay cầm để bé tự sử dụng.

Mẹ nên mua loại cốc mỏ vịt, có tay cầm thuận lợi để bé tự uống nước lọc (nước quả hay sữa) trong cốc.

4. Ngoài ra mẹ cần sắm cho bé yếm, khăn lau mặt và thảm nhựa lót dưới ghế để hạn chế việc lau dọn khi bé làm rơi vãi thức ăn ra ngoài.

---

Khi mới cho ăn dặm, không ít mẹ còn lúng túng. "Bỏ túi" 8 bí quyết dưới đây sẽ giúp mẹ chăm con tốt hơn.

Con mọc lệch răng vì mẹ cho ăn cơm muộn

"Lớn tướng" vẫn ăn cháo và thức ăn xay nhuyễn

"4 tuổi đầu rồi mà ngày nào cũng phải ninh cháo, xay nhuyễn thức ăn như hồi còn bé, phiền quá" - mẹ Tít phàn nàn. Cũng đã có lần mẹ thử cho Tít ăn cơm nhưng cả tiếng đồng hồ cu cậu chỉ chịu nhai vài thìa, và dứt khoát chỉ dùng cơm không hoặc phải chan canh. Mẹ Tít nhiều lần muốn tập ăn cho con ăn cơm nhưng thấy bé không chịu, sợ con sút cân nên cứ lần lữa.

Bé Linh con mẹ Hoa cũng trong tình trạng tương tự cu Tít. Tuy đã 30 tháng tuổi nhưng bé Linh triền miên ăn cháo và thức ăn xay nhuyễn. Hễ đưa cái gì vào miệng chỉ hơi lo hay lợn cợn đôi chút là Linh ọe ra ngay. Ngay cả cháo, bé Linh cũng lười ăn; nhìn thấy mẹ bưng bát ra là khóc hoặc bỏ chạy. Bé cũng không chịu ăn hoa quả mà chỉ uống nước cam hoặc sinh tố. Do đó, trông bé còi cọc hơn hẳn so với bạn cùng tuổi.

Hậu quả khó lường

Có lẽ cả mẹ bé Linh và mẹ cu Tít đều không biết rằng, việc bé chậm biết ăn cơm không chỉ gây phiền, mà còn dẫn đến biếng ăn và rối loạn sự phát triển hàm mặt.

Tình trạng trẻ đã lớn vẫn chưa biết ăn cơm rất phổ biến hiện nay. Theo bác sĩ Lê Thị Hải, Trưởng phòng khám và tư vấn Viện Dinh dưỡng Quốc gia, trẻ từ 2 tuổi đã phải bắt đầu tập ăn cơm. Nếu đến 3 tuổi vẫn chưa dùng được thức ăn này là quá muộn. Tình trạng này rất có hại cho sự phát triển của bé.

Khi bé đã được 2 tuổi, cha mẹ nên tập cho con ăn cơm. (Ảnh minh họa)

- Nếu chỉ ăn mãi loại thực phẩm xay nhuyễn, trẻ sẽ rất dễ biếng ăn bởi cho dù mẹ cố gắng thay đổi thành phần, món ăn vẫn có hương vị na ná nhau. Do đó, những em bé chậm ăn cơm mặc dù tiếp nhận thành phần thực phẩm đa dạng vẫn dễ bị còi cọc, suy dinh dưỡng vì lười ăn.

- Do ít phải nhai, phần hàm của trẻ sẽ ít được vận động. Hậu quả là xương hàm kém phát triển. Cung hàm hẹp sẽ không đủ chỗ cho các răng khôn mọc sau này, dẫn đến tình trạng răng mọc lệch.

Do đó, bác sĩ Hải khuyến cáo các phụ huynh nên tập cho con ăn cơm khi được 2 tuổi. Nếu cho trẻ ăn cơm sớm thì trẻ sẽ nuốt chửng không qua quá trình tiêu hoá bắt đầu từ miệng là nhai. Lượng tinh bột không được tiêu hoá có thể làm ảnh hưởng tới sự hấp thu của các chất dinh dưỡng khác.

Với những bé trên 3 tuổi vẫn chưa ăn được cơm, các mẹ nên kiên trì, và phải chấp nhận cả việc bé sụt cân trong quá trình tập ăn cơm.

Cách tập cho bé ăn cơm

- Để có thể dễ dàng tập cho trẻ ăn cơm, các mẹ đừng để bé trượt qua thời điểm ăn thô, quên mất kỹ năng nhai nuốt. Bởi khi chỉ quen nuốt chửng, bé sẽ phụ thuộc vào món bột hay cháo và rồi chuyển qua ngậm, ăn chậm, hay oẹ, hay nhả. Lúc này mới tập cho trẻ nhai và ăn cơm là quá muộn rát khó cho cả trẻ và cha mẹ.

- Cần tạo điều kiện cho trẻ luyện răng, luyện cơ nhai. Do vậy không cần thiết phải cho mọi thức ăn vào máy xay sinh tố nghiền nát mà nên thái, băm từ rất nhỏ đến nhỏ vừa, nấu từ rất mềm đến mềm vừa đến cứng để tạo cảm giác ngon miệng và giúp răng lợi, cơ nhai, cơ tiêu hóa phát triển.

- Thường xuyên thay đổi cách chế biến để tạo cảm giác ngon miệng. Nếu bé không thích ăn thì nên đổi món, tìm cách chế biến khác.

- Theo kinh nghiệm của nhiều bà mẹ, ban đầu, nên cho bé ăn cơm nát. Khi bé còn đói, cho ăn một ít cơm, cùng với thức ăn cắt nhỏ. Chọn những món bé thích, để trong bát đĩa đẹp hình thù ngộ nghĩnh, cho bé tự xúc ăn cùng cả nhà. Lúc nào bé chán, không nên ép mà để bé ăn tiếp loại thức ăn bé thích. Dần dần mỗi ngày tăng lượng cơm lên một chút. Cố gắng tạo hứng thú cho bé tập món mới, thay vì ép buộc. Khi mới tập ăn cơm, nếu bé không thích dùng thức ăn, chỉ chan canh thì cũng nên chiều ý.

---

Canh có thể "nịnh" bé bằng cảm giác dễ nuốt nhưng lại gây áp lực cho hệ tiêu hóa và hình thành thói quen phản khoa học. Cơm chan canh có thể khiến trẻ biếng ăn đấy!

Nhà giàu cũng khóc vì con... suy dinh dưỡng

Mỗi ngày, khoa Dinh dưỡng của Bệnh viện Nhi Đồng 2 TP.HCM khám cho hơn 200 bệnh nhi có vấn đề về dinh dưỡng. Trong đó, 50% bệnh nhi bị suy dinh dưỡng, 5% bị béo phì. Số bệnh nhi còn lại bị thiếu vi chất hoặc trục trặc về tăng trưởng, ăn uống.

Nhà giàu cũng khóc!

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Thu Hậu, Trưởng khoa Dinh dưỡng của Bệnh viện Nhi Đồng 2, không chỉ con nhà nghèo mà những bệnh nhi con nhà khá giả cũng bị suy dinh dưỡng rất nhiều. Thậm chí có bé trông thể trạng to béo, thừa cân, béo phì nhưng vẫn bị thiếu vi chất.

Đầu tháng 3 vừa qua, thông tin từ Hội thảo Khoa học và Công bố kết quả khảo sát tình trạng dinh dưỡng khu vực Đông Nam Á, diễn ra vào ngày 2/3/2013 do Hội dinh dưỡng Việt Nam chủ trì cũng cho thấy rằng tỷ lệ trẻ em VN bị thiếu hụt dinh dưỡng cao nhất so với 3 nước Đông Nam Á cùng được khảo sát (Malaysia, Indonesia và Thái Lan).

Mỗi ngày các bác sĩ của Bệnh viện Nhi Đồng 2 khám cho rất nhiều trẻ có vấn đề về dinh dưỡng. Ảnh: Thanh Huyền.

Qua đó, bác sĩ Hậu cảnh báo kiến thức chăm sóc về dinh dưỡng cho trẻ của phần lớn bà mẹ Việt Nam có nhiều sai lầm, bất hợp lý.

Trong thời gian dài làm việc trong công tác tư vấn, khám, chữa bệnh dinh dưỡng cho trẻ, bản thân bác sĩ Hậu nhận ra nhiều phụ huynh nuôi con theo quan niệm phản khoa học nhưng ngỡ rằng mình đang dành cho trẻ sự chăm sóc tốt nhất.

“Một trong những quan niệm sai lầm đó là hầm xương lấy nước nấu cháo cho trẻ. Họ cứ nghĩ làm vậy trẻ sẽ được bổ sung canxi nhưng thực tế ngược lại hoàn toàn. Canxi ở xương không tan trong nước. Xương chẳng có chất gì cả. Mỗi ngày họ đang cho con họ ăn cháo với nước không hơn không kém, làm sao mà trẻ không suy dinh dưỡng?”, bác sĩ Hậu nói.

Sai lầm thứ hai về chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ mà các phụ huynh hay mắc phải là chỉ ninh thức ăn chắt nước, bỏ bã cho con ăn. Hoặc trẻ lớn hơn một chút lười nhai, ăn cơm thường nhè bã. Điều này cũng làm trẻ nạp không đủ chất dinh dưỡng vào cơ thể, dẫn tới suy dinh dưỡng.

Tiếp đến, nhiều phụ huynh khi mang con tới khám, tâm sự với bác sĩ rằng mình không cho trẻ ăn chất béo, sợ bé còn nhỏ, bụng yếu. Trên thực tế, cơ thể trẻ sẽ không thể hấp thu nhiều chất dinh dưỡng như vitamin D, A, đạm nếu thiếu chất béo. Đó cũng chính là lý do các chuyên gia dinh dưỡng thường khuyên phụ huynh nên bỏ thêm một thìa cà phê dầu ăn vào chén cháo trước khi cho em bé ăn. Dầu ăn còn có tác dụng làm bữa ăn của trẻ đầy đủ năng lượng.

Hội chứng máy xay sinh tố

Ths - bác sĩ dinh dưỡng Nguyễn Thị Thế Thanh, Trung tâm dinh dưỡng, bệnh viện Bạch Mai cho biết: rất nhiều bà mẹ ở thành phố có đủ điều kiện (về kinh tế, kiến thức, trình độ) để chăm sóc con đầy đủ (tất nhiên là theo suy nghĩ của mình). Nhưng trẻ vẫn bị suy dinh dưỡng, bị béo phì, hoặc thiếu các vi chất dinh dưỡng tối thiểu.

Ths Thế Thanh lý giải, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này là do quan niệm chăm sóc con cái chưa được đúng của các bà mẹ.

“Các bà mẹ sống ở thành phố thường rất sợ con ốm, con đau, nên bao bọc con rất kỹ. Nhiều bà mẹ tránh cho con tiếp xúc với ánh nắng, giữ trẻ trong phòng tối.

Thậm chí, có những bà mẹ, kể cả mẹ là bác sĩ, nhưng sau khi sinh cũng để hẳn 1 tháng đầu cho con nằm trong phòng, dẫn đến việc con trẻ bị thiếu vitamin D, mồ hôi ra không được lau, không được tắm rửa đầy đủ, trong khi da của trẻ lại rất nhạy cảm gây viêm da” - Ths Thế Thanh nói.

Theo Ths Thế Thanh, trẻ muốn phát triển đầy đủ thì các chất dinh dưỡng phải cân đối, đầy đủ: tức là phải cho trẻ ăn đa dạng thức ăn: thịt, trứng, tôm, cua, sữa... và các nhóm cung cấp vitamin, muối khoáng như rau tươi, hoa quả.

Trong khi ở thành phố, nhiều bà mẹ thường có thói quen ép con ăn, và cứ nghĩ, cho con ăn thịt nhiều, sữa nhiều... là tốt mà không biết rằng, cho con ăn như vậy sẽ khiến cho khẩu phần ăn của trẻ trở nên không cân đối, có thể thừa năng lượng, nhưng thiếu chất dinh dưỡng, dẫn đến béo phì. Hoặc, ăn kiêng khem quá dẫn đến con bị suy dinh dưỡng.

“Ngoài ra, một trong những nguyên nhân quan trọng khiến cho trẻ em thành phố dù được ăn uống đầy đủ nhưng vẫn thiếu vi chất dinh dưỡng đó là do các bà mẹ ở thành phố thường mắc hội chứng “máy xay sinh tố” - Ths Thế Thanh nói.

“Tất cả thức ăn cho trẻ, các mẹ thường cho vào xay, sau đó mới nấu lên. Nguyên khâu chế biến đó đã làm mất đi rất nhiều các chất dinh dưỡng, các vi chất dinh dưỡng có trong thức ăn. Đặc biệt là vitamin, khi ta chế biến kỹ quá thì lượng vitamin sẽ mất đi, và không còn giá trị nữa”.

Bên cạnh đó, “hội chứng máy say sinh tố” của các bà mẹ thành phố còn góp phần làm cho trẻ mất đi phản xạ nhai, dẫn đến khả năng phát triển răng rất kém. Nhiều khi thức ăn chỉ lợn gợn 1 chút cũng đã dẫn đến nôn trớ. Hay có những trẻ 4, 5 tuổi vẫn chưa biết ăn cơm.

“Đó là lý do vì sao mà rất nhiều gia đình ở thành phố, bố mẹ kinh tế đầy đủ khá giả, có kiến thức chăm sóc con nhưng con vẫn mắc phải xu hướng béo phì, hoặc thiếu chất dinh dưỡng, đặc biệt là thiếu các vi chất dinh dưỡng” - Ths Nguyễn Thị Thế Thanh nói thêm.

(còn tiếp)

---

Bác sĩ Đặng Thu Hiền (Viện dinh dưỡng Quốc gia) sẽ tư vấn cho các mẹ cách chăm sóc bé suy dinh dưỡng tốt nhất.

Đau đầu vì con đã lớn nhưng vẫn không biết nhai

Thưa bác sĩ, con gái em hiện tại được 26 tháng. Trước đây, ở giai đoạn ăn dặm do cháu hay nôn, trớ nên em có dùng máy xay để xay cháo và thức ăn cho cháu.

Tuy nhiên, em cũng có tham khảo sách báo để học cách chăm sóc con theo từng giai đoạn, để tập nhai cho cháu, em có cho cháu ăn bim bim, bánh, tham gia bữa ăn cùng cả nhà, nhưng cháu chỉ ngậm thôi mà không biết nhai, thịt thì nhai lấy nước mà không nuốt bã, bim bim cũng không ăn.

Hiện tại cháu vẫn chưa biết nhai, mặc dù đã được 26 tháng nhưng cháu vẫn ăn cháo hạt và thức ăn băm nhỏ (băm lớn cháu vẫn chưa nuốt được). Xin bác sĩ tư vấn cho em cách để giúp cháu biết nhai. 

(Thúy - thuyp...@vms.com.vn)

Ảnh minh họa

Trả lời:

Chào bạn

Đối với trẻ đã lớn và mất khả năng nhai, bạn cần kiên trì tập lại cho bé từ đầu. Bữa ăn của bé cần nấu đặc hơn. Các loại rau củ quả  và thức ăn mặn cắt miếng nhỏ, nấu mềm. Đặc biệt nên tập cho bé ăn các loại hoa quả, vừa nhiều màu sắc và có độ mềm thích hơp. Bánh qui ăn dặm cũng rất hiệu quả cho bé tập nhai.

Vai trò động viên, giúp đỡ của cha mẹ vô cũng quan trọng đối với bé. Trong bữa ăn hay làm động tác nhai để bé học theo. Khi bé có phản xạ nhai, bố mẹ phải tuyên dương khen ngợi ngay, và khuyến khích bé tiếp tục. Không nên tỏ thái độ thất vọng, bực bội khi bé chưa làm được. Bố mẹ cần trò chuyện với con, có thể dùng nhiều cách nói hình ảnh dễ hiểu để con biết khi cho thức ăn vào miệng là phải nhai.

Khi tập nhai cho bé, bạn cần lưu ý là không cho bé nhai một bên hàm. Vì việc nhai lệch khiến cơ quai hàm chỉ phát triển một bên. Cơ quai hàm bên kia co lại, bộ mặt bị biến lệch. Nếu nghiêm trọng, ngay cả sống mũi cũng bị lệch đi, ảnh hưởng đến mỹ quan.

Ở một số trẻ do ăn thô bị hóc và nôn ọe nên có tâm lý sợ hãi. Hơn ai hết, bố mẹ cần giúp con vượt qua bằng cách tạo không khí bữa ăn vui vẻ, thức ăn có nhiều màu sắc hấp dẫn. Rất cần điều chỉnh độ thô phù hợp để bé nhai dễ, không bị hóc, trẻ sẽ hào hứng hơn.

Chúc bé nhanh ăn chóng lớn!

---

Vì sợ con nôn ọe khi ăn các thức ăn lợn cợn, không ít mẹ đã dùng máy xay sinh tố mà không biết rằng làm thế sẽ khiến trẻ biếng ăn, thậm chí bị loét thực quản, loét dạ dày.