Giun ảnh hưởng đến sức khỏe và học tập của trẻ nhỏ

Theo điều tra của Đại học Y Hà Nội, tỷ lệ nhiễm giun ở trẻ em cũng cao xấp xỉ người lớn với 70% nhiễm giun đũa, 51% nhiễm giun tóc và 16% nhiễm giun kim. Tuy số lượng trẻ nhiễm giun nhiều nhưng lại rất khó để xác định chính xác người bị nhiễm bệnh thông qua các biểu hiện thông thường. Thực tế, có một số triệu chứng nhiễm bệnh mơ hồ khiến các bác sĩ đôi lúc bị nhầm lẫn. Nhất là đối với con trẻ, các bà mẹ cứ tưởng do thiếu ăn, ăn không đủ chất nên con mình bị suy dinh dưỡng. Nhưng thực tế thì trẻ đang bị nhiễm giun mà mẹ không hề biết. 

 

Những sát thủ ăn bám và ảnh hưởng không ngờ tới sức khỏe con trẻ

 

Nhiễm giun không phải là một bệnh nguy hiểm nhưng nếu không được phát hiện và điều trị sớm sẽ dẫn đến nhiều biến chứng khôn lường. Tuy vậy không phải bà mẹ nào cũng biết sự ảnh hưởng nghiêm trọng của trẻ khi bị nhiễm giun.

 

Nhiễm giun sẽ khiến trẻ bị rối loạn tiêu hóa, làm cản trở quá trình hấp thu các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể khiến trẻ biểu hiện kém ăn, gầy ốm, xanh xao, bụng ỏng, hay đau bụng vùng quanh rốn, buồn nôn, có khi nôn ra thức ăn, nôn ra cả giun. Mặt khác, do phải chia bớt chất dinh dưỡng cho giun kí sinh trong ruột, trẻ sẽ bị suy dinh dưỡng, chậm lớn, sức đề kháng kém và dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn.

 

Giun kim hay chui ra hậu môn đẻ trứng về đêm, làm trẻ ngứa ngáy khó chịu, cáu bẳn, quấy khóc, ngủ không ngon giấc, lâu dài sẽ khiến trẻ mất tập trung, mệt mỏi, ảnh hưởng đến học tập và sinh hoạt. Nguy hiểm hơn, giun kim còn có thể chui vào ruột thừa gây viêm ruột thừa cấp hoặc chui sang âm đạo gây viêm âm đạo ở các em gái.

 

Nếu trẻ bị nhiễm giun đũa quá nhiều có thể gây tắc ruột, hoại tử ruột. Giun có thể chui lên đường mật gây viêm nhiễm, áp-xe gan, viêm tụy. Nếu các biến chứng này không được cấp cứu kịp thời sẽ gây nguy hiểm tới tính mạng trẻ.

 

Một số loại giun tóc, giun móc… có khả năng hút máu cơ thể người, gây nên tình trạng viêm loét ruột, thiếu máu nhược sắc (ước tính lượng máu bị hút mỗi ngày khoảng 0,2ml/con (giun móc) và 0,005ml/con (giun tóc). Điều đó làm cho thể chất, trí tuệ người bị nhiễm, đặc biệt là trẻ em bị suy giảm nghiêm trọng. Do nhiễm giun dẫn đến thiếu máu thiếu sắt, trẻ em sẽ trở nên khó thở khi gắng sức, hay quên, buồn ngủ, suy giảm khả năng suy luận, nhận thức, quyết định, tốc độ xử lý tình huống chậm chạp, nhớ không chính xác… Thậm chí, chỉ số IQ của trẻ nhiễm giun còn rất thấp. Về lâu về dài, thiếu sắt nặng còn khiến trẻ bị suy tim.

 

 

Trẻ biếng ăn, hay cáu gắt do nhiễm giun

 

Phòng ngừa nhiễm giun và chữa trị cho trẻ

 

Để phòng nhiễm giun, người lớn cần giúp và tập cho trẻ nhỏ giữ gìn vệ sinh ăn uống thân thể như: nấu chín thức ăn, vệ sinh đồ ăn sống đúng cách, uống nước đun sôi, không để trẻ đi chân đất, cắt móng chân móng tay gọn gàng, rửa tay sạch sẽ trước khi ăn và sau khi tiêu… Việc vệ sinh các vật dụng trong nhà như luộc sôi quần áo, ga trải giường, gối, chăn mền… cũng cần được chú ý. Để cả gia đình được khỏe mạnh và tránh nguy cơ tái lây nhiễm, không những các bà mẹ cần tẩy giun cho trẻ, mà tất cả thành viên trong gia đình cần tẩy giun cùng lúc trong một thời điểm. Hiện tại, trên thị trường đã có loại thuốc tẩy giun chỉ dùng một viên duy nhất cho cả nhà. Các mẹ có thể lựa chọn vị thuốc trái cây hoặc sô-cô-la để trẻ dễ uống. Thuốc tẩy giun nên uống định kì 2 -3 lần/năm để có thể chủ động kiểm soát, ngăn ngừa lây lan và tái nhiễm của những tân sát thủ đường ruột này.

 

Để đề phòng nhiễm giun cho trẻ, người lớn cần tập cho trẻ các thói quen giữ gìn vệ sinh (Ảnh minh họa).

- Khuyến cáo của Bộ Y Tế - Ban hành kèm theo Quyết định số 3893/QĐ/BYT ngày 11/10/2007 của Bộ trưởng Bộ Y tế nên tẩy giun định kỳ 2-3 lần/năm. - Dùng thuốc đúng liều lượng để điều trị và phòng ngừa nhiễm giun. Một trong các loại thuốc tẩy giun được Bộ Y tế khuyến cáo là thuốc chứa hoạt chất Mebendazole sẽ giúp tẩy giun hiệu quả. - Chữa trị tận gốc cho cả gia đình, trường học, môi trường sống tập thể trong cùng một thời điểm.  - Với trẻ nhỏ nên lựa chọn thuốc tẩy giun có nhiều hương vị dễ uống để giúp trẻ hợp tác.   HÃY NHỚ:   Cùng uống thuốc tẩy giun. Cùng một thời điểm. Cùng một định kỳ. Dùng một viên duy nhất và nhiều hương vị.   Tham khảo thêm tại: http://fugacar.smapps.vn/ Tài liệu này được tài trợ bởi VPĐD Janssen Cilag.

Cảnh báo: Cha mẹ tuyệt đối không nhỏ nước tỏi vào mũi bé

Câu hỏi của độc giả S. gửi đến bày tỏ băn khoăn về việc mẹ chồng dùng nước tỏi nhỏ vào mũi cháu trai để cháu bớt sụt sịt đã thu hút sự quan tâm của đông đảo phụ huynh. Bởi thời tiết đang ở thời điểm giao mùa, đặc biệt ở miền Bắc nhiệt độ giảm khi đang chuyển sang mùa đông. Vì vậy, nếu không giữ ấm cho trẻ thì rất dễ bị mắc phải các bệnh về đường hô hấp.

Độc giả S. viết: "Mấy hôm nay thời tiết Hà Nội đột nhiên chuyển lạnh, mưa gió liên miên ẩm ướt cả ngày dài. Dù đã em cẩn thận dặn ông bà chú ý mặc ấm cho Cún, đừng đưa cháu ra ngoài đường, vậy mà mẹ chồng em vẫn "ham vui", đẩy xe mang cháu ra đầu ngõ buôn chuyện suốt từ chiều đến tận giờ cơm mới về. Kết quả là tối hôm ấy, Cún hắt xì liên tục, đêm thở miệng khò khè vì bị ngạt mũi”.

Sau khi con trai 8 tháng tuổi bị sụt sịt, mẹ chồng của chị dùng tỏi giã lấy nước để nhỏ vào mũi bé và khẳng định:"Lấy nước tỏi nhỏ vào mũi Cún vài giọt là hết sụt sịt ngay".

Chưa biết được công dụng hay có ảnh hưởng gì sức khỏe của con hay không? “Chẳng hiểu bài thuốc ấy ở đâu ra nhưng em dứt khoát không đồng ý, nước tỏi mùi hắc, lại nóng, chẳng may lại còn lấy phải tỏi "Tầu" cũng nên. Em chỉ kiên trì nhỏ mũi cho Cún bằng nước muối sinh lý bình thường”, độc giả bày tỏ.

Tỏi là bài thuốc dân gian vốn rất được mẹ tin dùng. (ảnh minh họa)

Để tìm hiểu những nguy cơ có thể xảy ra khi nhỏ trực tiếp nước tỏi giã nhỏ vào mũi trẻ. Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với Th.S, Bác sĩ Nguyễn Trương Khương (Khoa Tai, Mũi, Họng- Bệnh viện FV).

Theo bác sĩ Nguyễn Trương Khương, tỏi có chứa chất Allicin có thể diệt vi trùng và vi nấm. Nhiều công trình nghiên cứu cho thấy tỏi có thể phòng ngừa cúm và điều trị cúm. Tỏi cũng có hiệu quả trong điều trị khàn tiếng, long đàm và ho.

“Trong dân gian Việt nam, người ta cũng thường dã tỏi vắt lấy nước để nhỏ mũi, hoặc pha với nước ấm để xông mũi khi bị cảm và viêm xoang. Tuy nhiên chưa có công trình nghiên cứu nào đưa ra qui trình điều trị một cách có khoa học và liều lượng cụ thể”, bác sĩ Trương Khương nhấn mạnh.

Về việc có nên nhỏ nước tỏi vào mũi trẻ hay không, bác sĩ Nguyễn Trương Khương đưa ra lời khuyên: “Theo kinh nghiệm của chúng tôi hàng ngày tiếp xúc và khám bệnh cho rất nhiều bệnh nhân bị viêm xoang, chúng tôi thấy có rất nhiều trường hợp dùng nước tỏi không có hiệu quả phải đi bác sĩ chuyên khoa để điều trị, tất cả các bệnh nhân đều cho rằng nhỏ tỏi vào mũi sẽ cực kỳ rát và đau, ngay cả khi có pha loãng. Do vậy chúng tôi nghĩ tuyệt đối không nên dùng nước tỏi nguyên chất nhỏ cho trẻ em khi có sổ mũi hoặc ho”.

Vào thời điểm giao mùa, nhiệt độ miền Bắc giảm vì đang chuyển sang mùa đông, để đảm bảo trẻ không bị mắc các bệnh về hô hấp hay tai, mũi, họng, bác sĩ Nguyễn Trương Khương khuyên: "Đối với trẻ em, một năm bị 4-10 lần ho, sổ mũi do nhiễm lạnh hoặc nhiễm siêu vi là bình thường. Cách phòng ngừa tốt nhất là nên chích ngừa cúm cho trẻ, giữ ấm cho trẻ, giữ vệ sinh cho trẻ thật tốt, vì hệ miễn dịch của trẻ còn rất yếu, chưa phát triển hoàn thiện, đặc biệt là trẻ em dưới 6 tuổi.

Khi trẻ đã bị bệnh, cách điều trị ban đầu tại nhà là nhỏ nước muối sinh lý hai bên mũi, có thể dùng ở mọi lứa tuổi, để làm long đàm, thông thoáng hai mũi, tránh tắc nghẽn. Nếu sau 3-4 ngày bệnh không thuyên giảm, sổ mũi, ho nhiều hơn, mũi trở nên đặc hơn, có mùi hôi, sốt nên đưa trẻ đến bác sĩ chuyên khoa để có chẩn đoán chính xác và điều trị”.

---

Việc sử dụng thực phẩm một cách khoa học cũng có tác dụng giúp phòng chống cảm cúm trong mùa lạnh cho trẻ nhỏ.

Những điều mẹ cần chú ý khi chăm sóc trẻ sơ sinh

Cho bé bú đúng cách

 

Bác sỹ khuyên nên cho bé bú sữa mẹ ngay từ khi bé chào đời và có nhu cầu. Trong những ngày đầu sau sinh, sữa non chứa nhiều kháng thể giúp bé chống lại các bệnh do nhiễm trùng trong những tháng đầu. Sữa của mẹ sẽ tiết ra tùy thuộc vào nhu cầu của bé, mẹ càng cho bé bú nhiều thì sẽ càng kích thích sữa tiết ra. Mẹ nên cho bé bú luân phiên từng bên để cả hai bầu vú đều được kích thích như nhau. Bên cạnh đó, mẹ chú ý cho bé ngậm luôn cả phần quần vú, như vậy bé sẽ không bị nuốt hơi vào bụng và mẹ cũng không bị đau. Nếu mẹ thấy thái dương và tai bé cử động là bé đã bú đúng cách

 

Tắm để bé khỏe

 

Bé sơ sinh không cần tắm hàng ngày. Trong vài tuần đầu tiên, mẹ nên giữ sạch sẽ cho bé bằng cách vệ sinh mỗi lần thay tã, lau rửa mặt mũi. Mẹ nên cẩn thận kiểm tra độ ấm của nước để đảm bảo nước tắm vừa đủ ấm, tắm cho bé trong 5-6 phút để bé không bị mất nước.

Trong trường hợp bé bị hăm da, mẹ nên dùng nước ấm và sạch, nhẹ nhàng lau rửa, thấm khô, rồi bôi thuốc trị hăm vào. Nhiều mẹ nghĩ rằng khi bé bị rôm sảy hay hăm thì phải tắm nhiều lần, hoặc tắm bằng các loại lá để mát da, mau lành. Nhưng sự thật là phương pháp này không đánh vào tận gốc nguyên nhân gây bệnh, thậm chí nếu các loại lá bị phun thuốc sâu thì còn có thể phản tác dụng, gây dị ứng cho da bé.

 

Tắm cho bé đúng cách để bé khỏe, mẹ vui

 

Chăm sóc da cho bé

 

Khi chăm sóc trẻ sơ sinh, mẹ hạn chế sử dụng những sản phẩm chăm sóc da có hóa chất gây kích ứng da làn da non trẻ của bé như khăn ướt có mùi, kem dưỡng da của người lớn. Những sản phẩm chăm sóc trẻ sơ sinh tốt nhất là được làm từ những thành phần tự nhiên, không màu, không mùi, không chất bảo quản để đảm bảo không gây kích ứng cho da bé. Việc mẹ sử dụng phấn rôm liên tục sẽ vô tình làm bít lỗ chân lông dẫn đến tình trạng bé bị hăm da.

 

Khi chọn tã giấy, mẹ nên chọn loại có lớp thấm hút tốt, có hai bên vách chống trào mềm mại  không gây vết hằn, đảm bảo an toàn cho làn da nhạy cảm của bé. Mặc dù mẹ đã chọn được tã tốt nhưng mẹ nên lưu ý thay tã cho bé thường xuyên để tránh việc bé bị ẩm ướt trong khoảng thời gian dài dẫn đến kích ứng bởi nước tiểu và phân trong tã.

 

Đối phó với hăm tã

 

Khi bé đã bị hăm, phương pháp điều trị nhanh và hiệu quả là thoa thuốc trị hăm tã cho bé. Hiện nay giải pháp dùng thuốc mỡ chiết xuất từ mỡ tự nhiên để phòng ngừa và điều trị hăm tã đang rất phổ biến và đã được chứng minh tính hữu hiệu trên nhiều nghiên cứu lâm sàng. Thuốc mỡ không tan trong nước nên sẽ lưu lại trên da bé lâu hơn giúp kéo dài tác dụng của thuốc so với các loại thuốc kem. Tốt hơn nữa là sử dụng thuốc mỡ chứa Dexpanthenol & Lanolin vì hoạt chất Lanolin (mỡ cừu) giúp tạo màng phân cách giữa da bé với các tác nhân gây kích ứng da như nước tiểu, phân. Bên cạnh đó, hoạt chất Dexpanthenol giúp dưỡng ẩm và điều trị các thương tổn trên da bé.

 

Click tại đây để xem thông tin chi tiết của thuốc mỡ Bepanthen

 

Sau khi được vệ sinh và chăm sóc tốt, da bị hăm sẽ dần trở lại bình thường. Nếu hăm da vẫn tiếp diễn sau một tuần điều trị hay bé bị hăm kèm theo sốt; da bị hăm có mụn mủ hoặc vết loét, sưng tấy... mẹ cần đưa bé đến bác sỹ để điều trị kịp thời.

 

Mẹ cần trang bị cho mình đầy đủ kiến thức trong việc chăm sóc trẻ sơ sinh, giúp bé yêu luôn thấy thoải mái và an toàn trong vòng tay yêu thương của mẹ.

 

Những lưu ý mẹ cần biết khi bé chậm lớn

Từ ngày đón bé Bông ở bệnh viện về, chị Hòa (Hà Đông, Hà Nội) mừng rỡ lắm. Gia đình chị chuẩn bị cho bé đầy đủ đồ đạc, đồ chơi, chị cũng rất tự tin với số kinh nghiệm mà chị có được từ lần sinh nở đầu tiên. Thế nhưng sau vài ngày, chị lo lắng vô cùng khi thấy con biếng ăn, trong suốt 2 tuần đầu bé không lên cân mà thậm chí tụt cân. Đi khám, chị được biết bé thuộc diện chậm lớn. 

Trong những năm tháng đầu tiên, trẻ em thường tăng cân và phát triển trí thông minh nhanh chóng. Đôi khi, có vài trường hợp trẻ không đạt tiêu chuẩn dự kiến như đã đề ra. 

Một ngày bạn giật mình nhận ra con mình không cao lớn như chuẩn mà các chuyên gia dinh dưỡng đề ra. Bạn lo lắng và kết luận con bị chậm phát triển, bạn không nên quá lo lắng và có một kết luận sớm như vậy. Để đưa ra được kết quả chính xác thì bạn cần phải đưa bé tới bệnh viện để các bác sĩ thăm khám. 

Để chẩn đoán và điều trị một đứa trẻ không phát triển hay còn gọi là bé chậm lớn, các bác sĩ sẽ phải tập trung vào việc xác định vấn đề tiềm ẩn liên quan tới cơ địa của bé. 

Chậm phát triển, chậm lớn là một từ để mô tả tình trạng chứ không phải là một căn bệnh cụ thể. Những đứa trẻ không phát triển mạnh thường có khả năng tăng cân và phát triển kém hơn những em bé khác.

Những đứa bé chậm lớn thường có khả năng tăng cân và phát triển kém hơn những em bé khác (Ảnh minh họa)

Hầu hết các chẩn đoán về tình trạng này thường xuất hiện ở trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi. Bởi trong những năm đầu tiên của cuộc sống đó là giai đoạn quan trọng của sự phát triển thể chất và tinh thần. Sau khi sinh ra, não của một đứa trẻ phát triển nhiều trong năm đầu tiên, nếu  trẻ hấp thụ dinh dưỡng kém thì điều này vô tình sẽ tác động tiêu cực về tâm sinh lý trong tương lai. 

Hầu hết các bé tăng gấp đôi trọng lượng chỉ sau 4 tháng khi ra đời và tăng gấp ba lần trọng lượng đó khi bé được 1 tuổi. Những bé phát triển chậm sẽ không thể đáp ứng được những con số này. 

Dấu hiệu bé chậm lớn

Ngoài cân nặng, dấu hiệu để nhận biết con không chịu lớn như sau:

Con thờ ơ với môi trường xung quanh, gọi không chú ý.

Con tránh nhìn trực diện vào người khác.

Bé luôn cáu kỉnh, khó chịu, khóc lóc.

Bé không đạt được các mốc phát triển như những trẻ bình thường khác về ngồi, bò, và nói chuyện. 

Nguyên nhân

Yếu tố xã hội: Trong một số trường hợp, các bác sĩ không thể xác định được rõ nguyên nhân nhưng đa số là do các bà mẹ thiếu hiểu biết, bổ sung dinh dưỡng trong thai kỳ kém. 

Ví dụ, trong quá trình mang thai và cho con bú, nhiều bà mẹ đã thực hiện chế độ ăn kiêng, dung nạp ít lượng calorie, con không thể nhận được chất béo đủ. Hoặc cha mẹ không quan tâm đến con, bỏ bê con, cuộc sống nghèo đói khiến dinh dưỡng trong con bị ảnh hưởng, còi xương, chậm lớn. 

Liên quan tới bệnh tiêu hóa: Chúng bao gồm bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD), tiêu chảy mãn tính, xơ nang, bệnh gan mãn tính và bệnh loét bao tử…

Bị GERD, thực quản của bé có thể bị kích thích, bé bị đau và không thể ăn được. Tiêu chảy kéo dài sẽ khiến các chất dinh dưỡng và năng lượng cơ thể bị hao tổn. 

Nếu bị xơ nang, bệnh gan mãn tính, trẻ không thể hấp thụ tối đa chất dinh dưỡng dù ăn rất nhiều. 

Khi bé bị bệnh mãn tính: Một đứa trẻ có vấn đề như sinh non, sứt môi hoặc viêm vòm miệng, bé khó có thể ăn và hấp thụ dinh dưỡng như một bé hoàn toàn khỏe mạnh khác. Trong trường hợp này bé ăn ít sẽ càng yếu đi và ảnh hưởng tới sự phát triển của tim mạch, nội tiết tố và dễ bị rối loạn hô hấp. 

Bé không thể dung nạp đạm sữa: Điều này có thể gây khó khăn với việc bé hấp thụ các chất dinh dưỡng. Việc không dung nạp được đạm sữa sẽ khiến bé phải ăn kiêng, thực đơn ăn kiêng bao giờ cũng khiến sức khỏe của trẻ không được phát triển toàn diện được.

Nhiễm trùng: nhiễm trùng đường tiết niệu, bệnh lao,…, sẽ khiến lượng dinh dưỡng trong cơ thể trẻ giảm đi nhanh chóng, mất đi cảm giác thèm ăn, ngon miệng. 

Rối loạn tiêu hóa: quá trình này sẽ khiến bé kém ăn, lười ăn vì đau bụng, nôn mửa. Hiện tượng này khiến cơ thể bị hạn chế khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng. 

Bạn nên đưa bé tới viện nếu có những dấu hiệu trên (Ảnh minh họa)

Điều trị

Trẻ em chậm lớn cần sự giúp đỡ của cha mẹ và bác sĩ. Nếu trong 2 tháng liên tiếp con có dấu hiệu biếng ăn, chậm tăng cân, bạn cần đưa con tới bệnh viện. Các chuyên gia dinh dưỡng sẽ đánh giá nhu cầu ăn uống của trẻ. 

Trong trường hợp thiếu dinh dưỡng, trẻ sẽ được điều trị thường xuyên tại nhà với sự theo dõi thăm khám của bác sĩ. Bác sĩ sẽ khuyên bạn nên sử dụng thực phẩm gì, ăn lượng bao nhiêu cho bé là hợp lý. 

Trường hợp nghiêm trọng hơn, các bác sĩ sẽ cho bé được truyền thức ăn qua ống chuyên dụng, đó là một cái ống được chạy từ mũi vào thẳng dạ dày. Thực phẩm dinh dưỡng dạng lỏng được cung cấp một cách đều đặn qua ống, và khi được nuôi dưỡng đầy đủ hơn, đứa trẻ sẽ cảm thấy cơ thể khỏe hơn và có thể sẽ bắt đầu ăn nhiều hơn trong thời gian sau. 

Điều trị kéo dài bao lâu tùy vào cơ thể của từng bé. Dù rất muốn con tăng cân nhưng bạn cần hiểu rằng tăng cân cần phải có thời gian. Nếu bị chậm phát triển do một căn bệnh mãn tính hoặc rối loạn, có thể đứa trẻ đó phải được theo dõi định kỳ và điều trị lâu hơn. 

Di truyền cũng đóng một vai trò lớn trong việc tăng cân, vì vậy nếu bạn và chồng của bạn thấp bé nhẹ cân, bé nhà bạn có thể sẽ nằm trong diện thấp bé. 

Nếu bạn nhận thấy sự bất bình thường trong cân nặng của con, thấy con có dấu hiệu như ở trên, nếu con biếng ăn thì bạn nên gọi điện cho bác sĩ. Trẻ mới biết đi và trẻ lớn hơn có thể trong vài ngày biếng ăn song trẻ sơ sinh thì không, bé sẽ không tự dưng biếng ăn nếu không gặp vấn đề. 

---

Hạn chế bé cầm nắm đồ vật sẽ làm não chậm phát triển