Cực hay: Bảng dự báo "tuần khủng hoảng" của bé

Với các mẹ đang nuôi con nhỏ, chắc hẳn đã hơn một lần bạn băn khoăn: sao tự dưng hôm nay con quấy thế? Tự dưng hôm nay còn không chịu “hợp tác” khi mẹ cho ăn? Hay tự dưng hôm nay con không thích tắm mặc dù mọi khi con rất thích?

Nhiều nghiên cứu khoa học đã cho thấy trong khoảng 2 năm đầu đời, chúng ta có thể đoán biết được một vài giai đoạn bé sẽ khó tính hơn bình thường. Những giai đoạn này được một số nhà nghiên cứu gọi là wonder weeks (tạm dịch: tuần khủng hoảng), bởi đây là giai đoạn bé sẽ có những biến đổi về hành vi, cảm xúc và trở nên tiến bộ hơn về mặt nhận thức.

Sau khi đã tiếp nhận được đầy đủ những nhận thức mới mẻ đó, bé sẽ trở nên ngoan ngoãn hơn – thời kỳ này thường được gọi là sunny weeks (tạm dịch: tuần dễ chịu). Nắm chắc thông tin về chu kỳ giữa những wonder weeks và sunny week sẽ giúp mẹ dễ dàng tìm được sự đồng cảm với bé và hiểu hơn về các nhu cầu của bé đấy!

Loại trừ những nguyên nhân ốm đau, nếu có những lúc bỗng dưng bé trở nên khó tính, mẹ hãy nghĩ đến wonder weeks. (Ảnh minh họa)

(*)Lưu ý: trước khi phán đoán rằng bé khó chịu vì đang trong tuần biến đổi, bạn hãy kiểm tra kỹ xem bé có thực sự khỏe mạnh không nhé! Bởi nếu bé đang bị sốt, hăm tã hay viêm tai giữa chẳng hạn thì bé cũng sẽ có những biểu hiện quấy khóc tương tự đấy!

1. Điều gì sẽ xảy ra khi trẻ bước vào wonder weeks?

Chúng ta đều biết rằng những thay đổi về mặt tâm sinh lý xảy ra theo từng bước – một ngày bỗng dưng con bạn biết lẫy, hoặc con biết đi; mặc dù những ngày trước đó con không thể làm những việc này. Điều tương tự xảy ra đối với bộ não của bé, khi bé nghĩ, cảm giác, chú ý và hiểu về những điều xung quanh mình – mọi thứ cũng diễn biến theo từng bước.

Ví dụ, khoảng 8 tuần tuổi, bé bắt đầu nhận biết nhiều người và nhiều vật xung quanh hơn. Khoảng 6 tháng tuổi bé bắt đầu nhận biết rằng sẽ có một số người nhất định luôn ở bên cạnh mình (như bố mẹ, ông bà) và có một số người lạ. Trước thời điểm này bé không biết phân biệt đâu là người lạ.

Sự thay đổi trong suy nghĩ có tác động trực tiếp đến những khả năng và cả cách hành xử của bé. Và mẹ cần hiểu rằng trong thời kì năng lực nhận biết của bé đang thay đổi, bé sẽ cần được mẹ chú ý hơn.

- Bé có thể khóc nhiều hơn, đòi mẹ nhiều hơn và cần được vỗ về hơn. Có nhiều lý do cho việc này, và rất có thể bé đang cảm thấy không thoải mái với những cảm giác mới mẻ của mình.

- Một số bé sẽ mất cảm giác ngon miệng khi ăn.

- Một số bé bình thường rất dễ ngủ và ngủ rất ngon, giờ đây mẹ phải mất nhiều thời gian hơn để ru bé ngủ, và bé thường tỉnh giấc hơn, giấc ngủ không được sâu.

- Một số bé bình thường rất vui vẻ hoạt bát có thể trở nên dễ cáu gắt, bực bội hơn bao giờ hết.

- Bé có thể sẽ bám mẹ hơn do nhu cầu cần được mẹ vỗ về, âu yếm hơn.

Đôi khi những tuần lễ này còn được gọi là “tuần quay ngược”, bởi dường như bé có những hành động đi ngược lại so với sự phát triển thông thường và hành động như khi bé còn nhỏ hơn.

Trên thực tế, bé đang có những bước tiến lớn trong nhận thức; tuy nhiên những điều mới mẻ này làm bé bối rối và bé sẽ có những hành động khiến người lớn tưởng như bé đang đi ngược tiến trình như vậy.

Sau tuần wonder weeks sẽ là tuần sunny weeks. Bé trở nên rất dễ chịu và có nhiều điều mới mẻ. (Ảnh minh họa)

2. Những điều mẹ cần lưu ý

- Có những bé “dễ tính” hơn bé khác và ngược lại. Chúng tỏ ra vui vẻ, ít khóc hơn và dễ ngủ hơn. Ngược lại có những trẻ nóng tính và hay khóc hơn.

- Kể cả những bé “dễ tính” cũng sẽ phải trải qua giai đoạn wonder weeks khó chịu. Tuy nhiên việc dỗ dành những bé này sẽ dễ dàng hơn so với những bé “khó tính”, nhưng chắc chắn sẽ có những thời điểm mẹ cảm thấy bé thực sự rất quấy khóc và nhõng nhẽo.

- Để bé cảm thấy dễ chịu hơn, mẹ hãy chú ý đến bé, chơi với bé nhiều hơn, thậm chí bế bồng và cố tạo ra không khí vui vẻ hơn trong gia đình.

- Bố mẹ cần biết chắc chắn sẽ có những thời điểm bé khó chịu như vậy để thông cảm hơn với bé và để bản thân mình không quá áp lực với việc này.

- Sẽ thiệt thòi cho bé nếu cha mẹ không quan tâm tới bé đầy đủ ở bất cứ giai đoạn nào.

3. Làm sao để dự đoán trước wonder weeks?

Hầu hết các bé đều có những bước phát triển ở những thời điểm nhất định, bởi vậy việc đoán trước wonder weeks là hoàn toàn có thể. Một số bé có thể trở nên khó chịu trước hay sau 1 tuần dự đoán. Trong năm đầu tiên, “tuần biến đổi” có thể xảy ra tại các thời điểm bé được 5, 8, 12, 17, 26, 44 và 55 tuần kể từ khi sinh ra.

Bên cạnh đó, sau khi vượt qua wonder weeks, bạn sẽ được tận hưởng sunny weeks – Đó là lúc bé trở nên thoải mái và vui vẻ, bé sẽ cho bạn thấy những kĩ năng mới học được của mình. Bé sẽ thử những trải nghiệm mới một cách vui vẻ, bớt cáu giận thất thường, bé cũng sẽ ngủ dễ hơn, ngủ sâu hơn và “cho phép” bạn vắng mặt nhiều hơn. Trong năm đầu tiên, sunny weeks có thể xảy ra tại các thời điểm bé được 6, 10, 13, 21, 31, 39, 49 và 58 tuần kể từ khi sinh ra.

Bạn có thể tham khảo bảng theo dõi wonder weeks và sunny weeks dưới đây để theo sát hơn với những biến chuyển của bé nhé!

Biểu tượng mây đen: wonder weeks – bé thường xuyên cáu gắt và “khó tính” hơn.

Biểu tượng mặt trời: sunny weeks – bé vui vẻ và dễ thương với nhiều kĩ năng mới.

---

Với những trò chơi sáng tạo, bạn sẽ không còn lo bé ỉu xìu như bánh đa gặp nước vào ngày cuối tuần mưa gió.

Mất ăn mất ngủ vì lần đầu làm mẹ

Không được ngủ nhiều, suốt đêm thao thức trông con, thời gian chơi, chăm sóc bản thân bị hạn chế đi rất nhiều, con chỉ theo bà... là những điều khiến nhiều chị em gặp stress khi lần đầu làm mẹ.

Khủng hoảng vì con bám mẹ nên suốt ngày chỉ ở nhà

Trước khi Tuti chào đời, chị Tú (28 tuổi, nhân viên thiết kế) cứ cuối tuần lại từ biệt chồng, xách ba lô đi du lịch với đám bạn thân thời phổ thông hoặc chị lại lang thang đi đâu đấy một mình để chụp ảnh thiên nhiên, với chị đó là cái thú để hưởng thụ cuộc sống.

 

Chị tự nhủ: “Mình sẽ mãi mãi như thế này kể cả sau này có con”. Thế nhưng nghĩ là việc của nghĩ, đến khi bé Tuti ra đời, cuộc sống của chị hoàn toàn bị đảo lộn khi lần đầu làm mẹ.

Trước đây, chị đã “chấm” trước người chăm con chính cho chị là bà nội -  mẹ chồng chị, nhưng đúng lúc đó, anh trai chồng (định cư bên nước ngoài) bị ốm, bố mẹ chị lại phải lục đục làm một chuyến sang chăm con, các cụ dự định đi sang đó khoảng 6 tháng. 

Đọc nhiều sách báo, lại được sự động viên, chia sẻ của bạn bè, chị cũng lên tinh thần cho bản thân nhưng chị vẫn không tránh khỏi được những khủng hoảng tinh thần và sức khỏe mà thiên thần nhỏ đem lại cho mình. Thế là bây giờ cũng giống như bao bà mẹ khác, chị thức trọn 22 tiếng và ngủ chập chờn vào khoảng thời gian ít ỏi còn lại. 

Những đêm đầu chị được chồng giúp còn đỡ nhưng những hôm sau, dù mệt mỏi nhưng chị vẫn cố nhận mọi việc chăm con về mình và động viên anh đi ngủ.

Sau khi thiên thần nhỏ xíu chào đời, không ít chị em bị khủng hoảng nhất là trong lần đầu làm mẹ (Ảnh minh họa)

Cũng bởi có hôm, chị tỉnh dậy nhìn thấy chồng đang vừa ngủ gật vừa ru con ngủ mà chị thấy thương. Đúng hôm đó, chị lén nghe thấy anh to tiếng trong điện thoại với đồng nghiệp và chị biết vì ngủ quên nên anh bị trễ một cuộc rất họp quan trọng sáng hôm đó. Chị thương anh đi làm cả ngày vất vả nên cũng cần có những giấc ngủ sâu, thế nên từ hôm đó hết ngày này qua ngày khác chị thức trông con ngủ. 

Được mẹ yêu, mẹ chiều, Tuti bện hơi mẹ ra mặt. Mẹ cứ đi ra khỏi tầm mắt là Tuti gào khóc ầm ĩ, nôn trớ sữa để giữ chân mẹ. Cũng tìm tòi đủ cách từ lẩn trốn đến thủ thỉ nhỏ to, khuyên răn nhưng cứ không thấy mẹ đâu là bé lại khóc ngằn ngặt.

Có mấy hôm khi bé đã ngủ say, anh Tâm – chồng chị động viên, ủng hộ vợ đi bar, café (thú vui của vợ trước đây) với bạn bè để thoải mái đầu óc. Hôm nào may mắn bé ngủ một mạch tới sáng thì không sao, còn có hôm, đang ngủ bé choàng dậy kiểm tra, không thấy mẹ đâu, bé khóc váng nhà, nôn sạch cháo sữa, "mật xanh mật vàng". Càng dỗ, con càng khóc, người tím tái, anh lo lắng đành phải gọi vợ về nhà.

Buồn vì bé theo bà, không theo mẹ

Hạnh phúc khôn xiết khi sau hơn 9 tháng chờ mong, bé Công đẹp trai đã chào đời một cách khỏe mạnh. Lần đầu làm mẹ, dù mệt mỏi tới nhường nào nhưng nhìn con yêu ăn no lại nằm ngủ khì, bao phiền muộn trong chị Ngọc (27 tuổi, bán hàng) đều tiêu tan. 

Thế nhưng, sau một tuần đầu, chị stress kinh hoàng khi con chơi với bà nội không sao nhưng cứ đến tay chị bế, bé lại khóc ngằn ngặt, nôn trớ như... bị mẹ đánh. Chị đau khổ đến rơi nước mắt khi bé không chịu theo mẹ. 

Chị tự trách bản thân: “Có thể do mình không cho bé ti mấy hôm đầu nên tình cảm con dành cho mẹ ít”.

Chị nhớ lại, những ngày đầu từ bệnh viện về, chị bị tắc tia sữa nặng nên phải điều trị kháng sinh, thế là vài ngày đầu chị phải ngừng cho con bú sữa mẹ vì sợ thuốc làm ảnh hưởng tới nguồn sữa. Sau khi điều trị xong, chị ép, cưng nựng, dỗ dành thế nào, bé cũng không chịu ti mẹ, chỉ ti bình. 

Nghe theo bạn bè, chị cũng cố gắng bỏ đói con. Thế nhưng lúc đói bé cũng nhất quyết giãy ra không chịu ti mẹ, xót cháu, bà nội pha ngay cho bé bình sữa khác. 

Đến bây giờ, khi Công được hơn 1 tuổi nhưng lúc nào cũng chỉ "bà bà", mẹ ru ầu ơ dỗ dành bé cũng không theo và càng khóc đáo để. Nhiều khi chị khóc tủi thân: "không hiểu có phải do mình sinh con vào giờ xấu hay không mà con chẳng yêu mẹ chút nào".

 

Chán nản vì con không theo, mệt mỏi vì chẳng được ngủ đủ giấc, thiếu ngủ lại kém ăn khiến chị mệt mỏi khôn cùng và như bị khủng hoảng tâm lý. Một thời gian dài, không hiểu sao, bé Công khó ngủ, cứ 2 giờ sáng lại tỉnh dậy chơi tới 6 giờ, chuyện này kéo dài hơn 2 tuần. 

Ngoài lo lắng cho sức khỏe của con, chị càng mệt mỏi hơn và nhạy cảm hơn với mọi lời nói của người khác. 

Chị xầm xì mặt mũi khi nghe chồng than vãn: “Có khi bị lây chứng khó ngủ của mẹ nó”, thậm chí chị còn cáu gắt với cả bác sĩ khi được nghe tư vấn: “Phải xem lại cách chăm sóc của mẹ, chứ chẳng có trẻ nào lại khó ngủ như cô miêu tả cả”.

Kết:

Trở thành mẹ là niềm hạnh phúc vô bờ bến của nhiều chị em, tuy nhiên niềm hạnh phúc này cũng ít nhiều gây nên những xáo trộn, đạo lộn cho cuộc sống. Chị em nên bình tĩnh, chuẩn bị cho mình tâm lý sẵn sàng để vượt qua giai đoạn lần đầu làm mẹ.

Bạn nên nghe trái tim mình mách bảo điều gì nên và không nên với con, linh tính sẽ giúp bạn biết được con đang khó chịu ở đâu và giải quyết được mấu chốt của vấn đề.

Bạn nên tận dụng sự giúp đỡ của người thân trong việc chăm sóc bé và dành thời gian để chăm sóc bản thân. Những biểu hiện mệt mỏi, căng thẳng stress chẳng qua do bản thân bạn đang ôm đồm quá nhiều việc và chẳng biết bắt đầu từ đâu.

---

Giai đoạn đầu nuôi con, mỗi khi trẻ quấy khóc, nôn trớ đều khiến người mẹ lo lắng. Tuy nhiên, phần đông trong đó là "stress oan" bởi hầu hết chỉ là vấn đề về tiêu hóa nhẹ.

Con phát hoảng vì... "bệnh dọa" của bố mẹ

Mẹ cáu… “đuổi” con ra đường

Nhớ lại câu chuyện tất tưởi, khóc mếu đi tìm con cách đây mấy tháng mà anh Hoàng, chị Ngọc (Cầu Giấy – Hà Nội) vẫn còn toát mồ hôi hột. Chị Ngọc thời gian đó đang mang bầu nên tính khí căng thẳng, thường xuyên cáu gắt. “Nhiều khi bụng bầu nặng nề, đi làm về đã mệt lại thấy con bày bừa đồ chơi ra nhà. Cứ phải luôn tay luôn chân dọn dẹp nên lắm lúc không kiềm chế được cảm xúc nên tôi đã mắng cháu…”, chị Ngọc kể.

Theo lời chị kể, cũng có hôm vì muốn con ngồi im một chỗ nên chị đã dọa con rằng: "Nếu cứ nghịch ngợm thì mẹ đuổi con ra khỏi nhà".

Và theo chị, trước đó mỗi lần mắng hay quát nạt thì bé Việt – con chị, e dè liếc nhìn mẹ, dọn dẹp xong thì ngồi im ở ghế: “Nhưng hôm đó, không hiểu cháu đùa nghịch kiểu gì mà cốc chén vỡ tan tành. Tôi bực mình nên bảo với cháu rằng ‘Con chỉ gây rối, không được việc gì cả. Biến ngay đi’. Và thế là cháu đi thật”.

Mãi đến tận 7h tối, gọi mãi không thấy con ra ăn cơm tối thì anh chị vào phòng con và hốt hoảng khi không thấy con đâu. Gọi điện cho hai bên nội ngoại, các bác, cô, chú… cũng không thấy tăm hơi con ở đâu. Rồi huy động cả đại gia đình tỏa đi các hướng tìm nhưng con vẫn bặt vô âm tín.

“Lúc đó, cả nhà đều hoảng loạn, hầu như ai cũng nghĩ đến cảnh không may… thì chị hàng xóm ở cuối phố dẫn cháu về. Chị bảo rằng thấy cháu ngồi ở công viên khóc, hỏi ra thì cháu bảo ‘cả nhà, ai cũng ghét con. Mẹ vừa đuổi con đi’. Cũng may cháu không đi xa, nếu không thì ân hận cả đời”, chị Ngọc nói. 

Hối hận không hết vì mắng, dọa đuổi con

Là một bà mẹ nghiêm khắc và khó tính, cộng với việc hàng ngày đọc thấy nhiều thông tin những đứa trẻ vị thành niên phạm tội nên chị Lan (Hòa Mã – Hà Nội) quán triệt tinh thần dùng biện pháp mạnh để uốn nắn con ngay từ khi con nhỏ. Chị luôn đề cao cảnh giác “con sẽ hư”, cho nên không bao giờ nhân nhượng bất cứ điều gì với con. 

Đặc biệt, mỗi lần con làm điều gì không đúng ý hoặc làm phạm phải lỗi lầm nào đó là chị quát nạt và gom quần áo, dọa đuổi con ra khỏi nhà. Bé Thành – con trai chị, mới 6 tuổi đầu nhưng không biết bao lần phải đứng ngoài cánh cửa khóc lóc, xin lỗi mẹ để được vào nhà. 

Có hôm, chồng chị đi làm về, thấy bé Thành ngồi thu vào một góc, mặt tái xanh, khóc không thành tiếng vì bị mẹ đóng sập cửa không cho vào nhà. Còn chị thì vẫn giận dữ mắng con đằng sau lớp cửa kính: “Lần này thì cho đi luôn. Đi đâu ăn được thì đi. Đã dặn là không được nhận đồ ăn uống từ người ngoài… Nhỡ đó là bọn bắt cóc…”. Và rốt cuộc nguyên nhân chỉ vì bác hàng xóm cho bé Thành gói bánh, thằng bé tự tiện ăn mà chưa xin phép mẹ. 

Thấy chị dạy bảo con có phần thô bạo, chồng chị Lan góp ý nhưng chị lúc nào cũng đáp lại một câu: “Không dạy từ bây giờ, sau đổ đốn”. Cứ như vậy, mỗi lần con “không nên không phải” là chị kéo ra khỏi nhà. Dần dần bao nhiêu nỗi sợ hãi dồn lại, bé Thành mang cả vào giấc ngủ. Đêm nào bé cũng ú ớ van xin: “Mẹ đừng đuổi con”; “Con xin lỗi mẹ”… Nhiều đêm thấy con la, khóc, chị Lan chạy vào toan dỗ dành thì bé Thành co rúm người lại, sợ hãi hơn khi trông thấy mẹ. Lúc này chị Lan hối hận và nhận thấy biện pháp dạy con của mình đã phản tác dụng

Đừng đẩy con vào ngõ cụt bằng cách la mắng nặng nề, dọa dẫm đuổi con ra khỏi nhà... (Ảnh minh họa).

Như trường hợp của gia đình chị Thủy (Thanh Xuân – Hà Nội) thì đi hết từ ân hận này, dồn đến hối lỗi khác bởi chính anh chị khiến đứa con gái 5 tuổi trở nên trầm cảm. Giờ đây, muốn gần con, muốn con vui vẻ chơi đùa nhưng cả ngày chỉ ngồi quay mặt vào tường, không giao lưu trò chuyện với ai. Nhìn đứa con bé bỏng thì anh thở dài ân hận, còn chị len lén đưa tay gạt nước mắt. 

Hai anh chị vốn là dân kinh doanh, cả ngày “ấn” con cho người giúp việc. Buổi tối về nhà tắm rửa xong xuôi là lao vào kiểm kê tiền bạc. Khi con gái mon men đến gần không anh, thì chị xua con đi chỗ khác. “Nhiều lần con bé chắc là muốn bố mẹ chú ý, nên lấy tiền bố mẹ vừa xếp lại, ném tung lên. Chúng tôi vì mải mê, cho rằng con nghịch ngợm nên quát mắng. Có hôm nặng lời thì đuổi con ra ngoài… Vậy nên giờ đây…”, chị Thủy nghẹn ngào cho biết. 

Tạm kết: “Đừng đẩy con vào ngõ cụt”, đó là lời khuyên của các chuyên gia tâm lý dành cho những bậc phụ huynh. Theo các chuyên gia, trong quá trình nuôi dạy con cái, các bậc cha mẹ không tránh khỏi những lúc cáu giận. Nguyên nhân của những sự cáu giận đó chủ yếu là do con phạm lỗi, không nghe lời... Và đôi khi sự cáu giận của cha mẹ với con trẻ là vô cớ. 

Việc la mắng nặng nề, áp đặt cả hình thức phạt dù là dọa dẫm đối với con trẻ, ít nhiều cũng tạo thành những gánh nặng tâm lý. Đối với những trẻ con non nớt, chúng chưa thể hiểu thế nào là “dọa” và thế nào là “thật”. Cách cư xử của cha mẹ mặc nhiên chỉ được trẻ hiểu rằng “Cha mẹ không cần mình, không thương mình”. Từ đó, nỗi lo sợ đè nặng sẽ khiến trẻ có vấn đề về tâm lý. Nhẹ thì mất niềm tin,khủng hoảng tâm lí, nặng thì trầm cảm... 

Do đó, cha mẹ nên bình tĩnh trước lỗi lầm của con. Hãy trò chuyện với trẻ để trẻ có cơ hội nhận ra và sửa chữa sai lầm của mình. Cách khiến con gần gũi và ngoan ngoãn chính là bố mẹ hãy trở thành người bạn, tin tưởng và chia sẻ với con.

---

Nuôi con không phải là vấn đề dễ với bất kỳ bà mẹ nào. Bởi vì có những bà mẹ lười chăm con khiến người xung quanh phát hoảng