8 trò bé phải được chơi trong năm đầu đời

1. Trò chơi giúp bé hiểu về sự tồn tại

Mẹ hãy giấu một vật gì đó vào trong hộp như quả bóng chẳng hạn, rồi hỏi bé: "Quả bóng đâu rồi nhỉ", sau đó mẹ nên tìm cách để khuyến khích bé mở hộp.

Trò chơi này giúp bé hiểu rằng quả bóng vẫn luôn ở đó, ngay cả khi bé không nhìn thấy nó.

2. Vẫn là trò chơi với bóng

Bố hoặc mẹ có thể ngồi đối diện với bé nhưng cách xa một đoạn, sau đó đẩy quả bóng về phía bé, rồi hướng dẫn con đẩy bóng về phía mình. Bố mẹ cố gắng duy trì trò chơi trong một lúc.

Trò chơi đẩy bóng qua lại này dạy cho bé hiểu về sự luân phiên, điều này sẽ giúp ích cho bé sau này để thiết lập các cuộc đối thoại và hiểu về sự chia sẻ.

3. Trò chơi xây tháp

Mẹ không cần tốn tiền mua lego hay những bộ đồ chơi đắt tiền cho bé trong năm đầu đời này đâu vì điều đó là chưa cần thiết. Mẹ chỉ cần chọn những chiếc hộp có nhiều màu sắc là bé có thể chơi được trò này.

Hãy giúp bé xếp chồng các hộp lên nhau, và với mỗi chiếc hộp được xếp lên, bạn hãy giải thích đơn giản cho bé về kích thước và màu sắc của hộp. Sau khi xây xong tháp, bạn và bé có thể đẩy nhẹ để tháp đổ ụp xuống vào tạo ra tiếng động loảng xoảng vui tai.

Trò chơi này không chỉ dạy cho các bé khái niệm về hình dạng và kích thước mà còn là bài học đầu tiên về nguyên nhân và hệ quả khi bạn nói với bé: “Ồ, con xem này, khi mình chạm vào những chiếc hộp này, chúng đổ xuống và gây ra tiếng động”.

4. Trò chơi đoán tiếng động

Mẹ hãy lấy một món đồ chơi nào đó của con có thể phát ra âm thanh và giấu dưới chăn hay chiếc khăn nào đó. Ban đầu mẹ có thể để hở một phần đồ chơi để bé dễ dàng tìm kiếm. Sau đó hãy giấu toàn bộ đồ chơi đi và chỉ cho phát ra âm thanh thôi và khuyến khích bé tìm.

Mẹ hãy thay đổi nơi cất giấu để bé hứng thú hơn trong việc tìm kiếm và nhớ chúc mừng khi bé tìm ra đồ vật đó nhé!

5. Trò chơi mẹ đang ngủ

Mẹ hãy nói với bé rằng: "Mẹ đi ngủ đây" và giả vờ nằm xuống nhắm mắt lại. Sau đó bật dậy mở mắt ra như vừa tỉnh ngủ và nói: "Chào con yêu". Bé sẽ cười khanh khách với trò này đấy!

Trò chơi này sẽ khuyến khích bé bi bô nhiều hơn vì có nhiều bé tầm 6 tháng thôi đã biết u ơ để gọi mẹ dậy đấy!

6. Tiếng lá cây xào xạc

Nếu đang là mùa lá rụng, mẹ hãy cho bé đến một nơi có tiếng ra cây rơi xào xạc để bé nghe và cảm nhận những âm thanh này.

Hoặc mẹ có thể gom một số loại lá khô có màu sắc, kích thước khác nhau và để bé khám phá chúng bằng tay của mình (nên nhớ là phải có sự giám sát của mẹ nhé).

Mẹ hãy vò nát vài cái lá để bé có thể nghe tiếng lá khô vỡ vụn trong tay và học được rằng việc vò lá cây khô sẽ tạo ra tiếng vỡ giòn tan như thế. Hãy chọn một chiếc lá to đủ để che gần hết khuôn mặt của bạn để chơi trò ú òa vui nhộn và quen thuộc với bé.

7. Vui đùa trong khi tắm

Hãy biến 15 phút tắm mỗi ngày thành khoảng thời gian bé có thể vừa chơi vừa học với nước.

Mẹ hãy giơ cao miếng bọt biển ướt để nước nhỏ giọt lên tay bé, sau đó hãy vắt miếng bọt biển để nước chảy xuống thành dòng, chuyển miếng bọt biển cho bé và xem bé thực hành điều vừa học được như thế nào nhé.

Hoặc lấy chiếc vài chiếc cốc nhỏ rồi rót nước từ cốc này sang cốc khác và hướng dẫn bé làm để rèn luyện sự khéo léo của đôi tay.

8. Bộ sưu tập nhiều màu sắc

Mẹ hãy lấy tất cả đồ chơi của bé ra và phân loại theo màu sắc. Sau đó hãy chơi trò gọi tên đồ vật cùng màu sắc của chúng, ví dụ: quả bóng màu xanh, chú vịt màu vàng, bông hoa màu đỏ...

Trò chơi này giúp bé biết tên gọi của đồ vật và học về màu sắc.

---

Có rất nhiều loại đồ chơi trên thị trường chứa những chất độc hại mà nếu các bậc phụ huynh không cẩn thận sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của bé.

Các cột mốc phát triển ngôn ngữ ở bé 0 - 3 tuổi

Quá trình phát triển ngôn ngữ trong 3 năm đầu đời của trẻ được chia thành 3 giai đoạn:

1. Giai đoạn tiền ngôn ngữ: từ 0 - 11 tháng tuổi

Trong khoảng thời gian này em bé của bạn giao tiếp liên tục nhưng không phải bằng lời nói. Khả năng giao tiếp sẽ phát triển một cách tuần tự và các kỹ năng nâng cao sẽ được xây dựng trên một nền tảng cơ bản. Các cột mốc phát triển ngôn ngữ bao gồm:

- Khi sinh ra: ngôn ngữ để trao đổi của bé chính là tiếng khóc, mắt và cơ mặt. Những tiếng khóc khác nhau sẽ biểu hiện cho nhu cầu khác nhau. Lúc này nên ưu tiên cho bé nghe giọng nói của mẹ.

- Từ 4 - 6 tuần tuổi: trên khuôn miệng của bé sẽ xuất hiện nụ cười đầu tiên.

- Từ 7 - 9 tuần tuổi: âm thanh đầu tiên từ miệng bé sẽ được phát ra.

- Từ 3 - 6 tháng tuổi: bé sẽ cười thành tiếng và biết hóng chuyện, đồng thời những tiếng khàn khàn từ cổ họng được phát ra.

- Từ 6 - 9 tháng tuổi: bé xác định được nguồn gốc của âm thanh, bập bẹ phát âm gây sự chú ý và phát âm các phụ âm như b, m, n.

- Từ 9 - 11 tháng tuổi: bé biết bắt chước cách tặc lưỡi, những nụ hôn hoặc những điều người lớn dạy bé. Bé bắt đầu biết bập bẹ 2 âm tiết (ba ba) và biết hiểu, thực hiện các lệnh đơn giản.

2. Giai đoạn bập bẹ nói: từ 12 - 21 tháng

Thời điểm khi bé nói được từ đầu tiên thật là diệu kỳ. Chính giai đoạn tiền ngôn ngữ đã đặt nền móng cho giai đoạn này và đây là thời gian để bắt đầu cho những lời nói thực sự. Trong những tháng tới, bạn có thể mong đợi những cột mốc phát triển ngôn ngữ sau đây của bé:

- Từ 12 - 15 tháng tuổi: bé biết sử dụng một hoặc hai từ phổ biến có ý nghĩa như bà, bố, mẹ và hiểu được những từ cơ bản trong những tình huống quen thuộc.

- Từ 15 - 18 tháng tuổi: bé biết nói những từ ngắn và nói được tên người, tên các loài động vật, đồ chơi quen thuộc theo yêu cầu. Chẳng hạn bé sẽ nói: chó, gà, bóng...

- Từ 18 - 21 tháng tuổi: bé nhận biết được từ 6 - 20 từ quen thuộc, nhận biết được mắt, mũi, miệng, tóc của mình.

3. Giai đoạn phát triển từ "từ" thành "câu": từ 21 - 36 tháng tuổi

Trong giai đoạn này bé sẽ xâu chuỗi dần các từ thành câu và gia tăng tốc độ nói. Kết thúc giai đoạn này bé có thể kể được những câu chuyện ngắn hay nói lại được ngắn gọn những gì bé trải qua. Những sự kiện quan trọng trong giai đoạn này gồm:

- Từ 21 - 24 tháng tuổi: bé hiểu được những lời giải thích đơn giản và bắt đầu sử dụng hai từ trong một câu như chào ba, chào bà, chào mẹ...

- Từ 24 - 27 tháng tuổi: bé biết thực hiện một loạt các mệnh lệnh ngắn của bố mẹ và bắt đầu sử dụng ba từ trong một câu như: con ăn cơm, con khát nước...

- Từ 27 - 30 tháng tuổi: bé thích nghe những câu chuyện về những người thân quen, biết nói tên của mình khi có ai hỏi.

- Từ 30 - 33 tháng tuổi: bé thích đọc những sách có tranh ảnh.

- Từ 33 - 36 tháng tuổi: bé có thể sử dụng được 200 từ hoặc nhiều hơn nhưng cách phát âm vẫn chưa chính xác và mắc những lỗi về ngữ pháp phổ biến.

Bạn cần nhớ rằng khung tuổi của các giai đoạn này chỉ là tương đối. Một số trẻ em có thể nói chuyện một cách rất tự nhiên, nói chuyện nhiều hơn và sớm hơn những trẻ cùng trang lứa khác.

Bạn có thể xem xét đến việc trợ giúp của những người chuyên nghiệp nếu cột mốc ngôn ngữ của bé bị trì hoãn từ 3-6 tháng hoặc nhiều hơn, bị chậm trễ so với những đứa trẻ khỏe mạnh khác.

Ngoài ra, hãy chắc chắn rằng thính giác của bé được kiểm tra cẩn thận trước lúc hai tuổi vì đó cũng là nguyên nhân gây ra sự chậm trễ về ngôn ngữ.

---

5 ký hiệu hữu ích nên dạy bé trước khi biết nói